ChuyenBiet.comChuyên Biệt
Can thiệp sớm là gì

Một buổi can thiệp sớm diễn ra thế nào: từ lúc vào phòng đến lúc đón con

Đi qua từng phần của một buổi can thiệp sớm thường gặp, cha mẹ nên hỏi gì lúc đón con, buổi học thế nào là ổn và lúc nào nên đề nghị trao đổi lại với người dạy.

A toddler in a tangerine t-shirt rolls a ball to a kneeling therapist on a soft blue mat in a bright playroom, seen through a doorway, warm diffused light

Một buổi can thiệp sớm cho trẻ nhỏ thường kéo dài từ bốn mươi lăm phút đến khoảng một giờ rưỡi, gồm phần làm quen, phần tập các mục tiêu qua chơi xen những quãng nghỉ ngắn, và vài phút cuối để người dạy kể với cha mẹ con đã làm được gì và về nhà tập tiếp ra sao. Với trẻ nhỏ, một buổi tốt trông giống một buổi chơi có chủ đích hơn là một tiết học ngồi bàn.

Biết trước một buổi diễn ra thế nào giúp cha mẹ chuẩn bị cho con, biết hỏi đúng câu khi đón con, và nhận ra khi nào buổi học đang đi đúng hướng, khi nào nên ngồi lại trao đổi với người dạy.

Trước buổi học: chuẩn bị cho con đến nơi trong trạng thái tốt

Phần lớn những buổi "hỏng" bắt đầu từ trước khi con bước vào phòng. Vài việc nhỏ giúp con đến nơi sẵn sàng hơn:

  • Cho con ăn nhẹ trước khoảng nửa tiếng, tránh để con đói hoặc vừa ăn no căng.
  • Nếu có thể, xếp giờ học tránh giờ ngủ trưa quen thuộc. Một bé buồn ngủ khó học được gì, dù người dạy giỏi đến đâu.
  • Mang theo một món đồ con thích, một chai nước, một bộ quần áo dự phòng.
  • Nói trước với con bằng câu ngắn: "Mình đi gặp cô Hoa, chơi bóng với cô, xong mẹ đón." Có bé cần xem ảnh nơi học hoặc ảnh cô giáo trước khi đi, nhất là sau kỳ nghỉ dài hoặc khi đổi người dạy.
  • Báo người dạy những gì khác thường trong ngày: con ngủ ít, vừa tiêm phòng, sáng nay khóc nhiều. Thông tin này giúp họ điều chỉnh độ khó.

Đến sớm năm phút để con có thời gian đi quanh phòng chờ, uống nước, đi vệ sinh. Đến muộn, vội vã bế con vào phòng là cách chắc nhất để buổi học bắt đầu bằng nước mắt.

Mười phút đầu: làm quen lại và để con chọn

Ở trẻ nhỏ, phần đầu buổi thường dành để con làm quen lại với phòng và với người dạy, dù đã học nhiều buổi. Người dạy có thể bày vài món đồ chơi, quan sát con chọn gì, rồi tham gia vào trò con chọn. Việc để con chọn không phải là chiều con, mà là cách tạo hứng thú: khi con đang muốn một thứ, đó là lúc con có lý do để nhìn, chỉ, phát âm hay đợi.

Nhiều cha mẹ lo khi thấy mười phút đầu "chỉ chơi". Thật ra trong lúc chơi ấy, người dạy đang làm rất nhiều việc: chờ con nhìn lên trước khi đưa đồ, nói ngắn tên món đồ, bắt chước động tác của con để con chú ý đến mình. Nếu được ngồi xem, bạn sẽ thấy người dạy thường im lặng chờ nhiều hơn là nói.

Với bé mới đi học, phần làm quen có thể chiếm gần hết buổi trong vài tuần đầu. Đó là bình thường. Bạn có thể hỏi: "Theo cô, khoảng bao nhiêu buổi nữa thì con quen phòng để mình bắt đầu tập mục tiêu?" Câu trả lời giúp bạn bớt sốt ruột và có mốc để theo dõi. Trong những buổi đầu ấy, nếu được mời ngồi cùng, bạn nên ngồi lùi lại phía sau, ít nói, để con dần hướng về phía người dạy thay vì chạy về phía mẹ.

Phần giữa: tập mục tiêu qua chơi và sinh hoạt

Phần giữa là lúc người dạy đưa các mục tiêu trong kế hoạch vào hoạt động. Lấy ví dụ bé Bin, hai tuổi tám tháng, đang tập đòi đồ bằng từ đơn và chờ lượt. Người dạy bày một ống thả bóng, giữ những quả bóng trong tay. Mỗi lần Bin nhìn lên hoặc nói gần đúng chữ "bóng", cô đưa một quả. Sau vài lượt, cô cầm một quả và nói "lượt cô", thả bóng, rồi đưa lại cho Bin. Một trò đơn giản như vậy chứa cả hai mục tiêu.

Hoạt động thường đổi sau vài phút, vì trẻ nhỏ khó giữ chú ý lâu với một trò. Có thể là ghép hình, thổi bong bóng, hát một bài có động tác, rót nước vào cốc, cởi tất. Với trẻ lớn hơn một chút, có thể có thêm phần ngồi bàn ngắn để tập những việc cần ngồi yên như xếp, xâu, tô.

Những gì bạn không nên thấy là con bị giữ chặt trên ghế suốt buổi, bị lặp đi lặp lại một yêu cầu trong khi con khóc mà người dạy không đổi cách, hoặc người dạy dùng điện thoại trong giờ học. Nếu thấy những điều này, hãy nói với người phụ trách, nhẹ nhàng nhưng rõ ràng. Một câu mở lời dễ dùng: "Hôm nay mẹ thấy con khóc lâu ở phần ngồi bàn, cô cho mẹ hỏi lúc đó mình đang tập gì và có cách nào nhẹ hơn cho con không ạ?" Hỏi về việc đang tập, không quy lỗi, cuộc trao đổi sẽ dễ đi đến cách làm mới.

Quãng nghỉ và lúc chuyển hoạt động

Một buổi tốt có những quãng nghỉ ngắn: con uống nước, đi lại, nhảy trên đệm, hoặc chỉ ngồi chơi món đồ con thích mà không ai yêu cầu gì. Quãng nghỉ giúp con hồi lại sức chú ý, và nhiều khi chính lúc nghỉ con lại chủ động tìm người lớn để giao tiếp.

Lúc chuyển từ trò này sang trò khác cũng là lúc nhiều trẻ khó chịu nhất. Người dạy thường báo trước bằng lời ngắn hoặc bằng tranh: "Còn hai lượt nữa rồi cất bóng", sau đó đưa con một món đồ của hoạt động tiếp theo. Cách chuyển này cha mẹ dùng lại được ngay ở nhà, ví dụ khi phải tắt ti vi để đi tắm hay rời công viên để về.

Nếu con ăn vặt hoặc được cho đồ ăn làm phần thưởng trong buổi học, hãy hỏi rõ là món gì, bao nhiêu, và kế hoạch giảm dần như thế nào. Đồ ăn đôi khi được dùng lúc đầu, nhưng nên có cách chuyển dần sang khen bằng lời, bằng trò chơi con thích, để con không chỉ làm vì miếng bánh. Nếu con có dị ứng hay đang ăn theo chế độ bác sĩ dặn, ghi rõ vào sổ và nhắc lại với người dạy mới mỗi lần đổi người.

Mười phút cuối: những câu nên hỏi khi đón con

Phần dặn dò cuối buổi thường bị bỏ qua vì người đưa đón vội. Đây lại là phần mang giờ học về nhà. Nếu chỉ có năm phút, chọn vài câu trong danh sách:

  • "Hôm nay con làm được gì mà cô thấy mới?"
  • "Lúc nào con khó nhất, cô xử lý thế nào để mẹ làm theo ở nhà?"
  • "Tuần này nhà mình tập một việc gì là hợp nhất?"
  • "Cô nói với con câu gì khi muốn con chờ, để cả nhà nói giống cô?"
  • "Cô có thể cho mẹ xem một đoạn ngắn lúc cô chơi với con không?"

Nếu người đưa đón là ông bà hay người giúp việc, nhờ họ chụp lại sổ liên lạc hoặc ghi âm lời dặn bằng điện thoại, để cha mẹ đi làm về vẫn nắm được. Nhiều nơi có sổ liên lạc hằng ngày; nếu không có, bạn có thể đề nghị một tin nhắn ngắn sau mỗi buổi. Tin nhắn chỉ cần ba ý: hôm nay tập gì, con làm được tới đâu, ở nhà làm tiếp việc gì.

Một lỗi hay gặp là cha mẹ hỏi "hôm nay con có ngoan không". Câu ấy chỉ nhận về một chữ "ngoan" hoặc "hơi quấy", không giúp gì cho việc ở nhà. Hỏi về việc con làm, không hỏi về chuyện con ngoan hay không.

Buổi học ổn và buổi học nên hỏi lại

Không phải buổi nào con cũng vui. Bảng dưới giúp bạn phân biệt những điều bình thường với những điều nên mang ra trao đổi:

Bình thường, không cần loNên trao đổi với người phụ trách
Con khóc lúc vào phòng rồi dịu sau vài phútCon khóc suốt buổi, nhiều buổi liền, không dịu đi
Có buổi con mệt, làm được ítNhiều tuần liền không có gì mới được kể lại
Người dạy chơi nhiều, nói ítCon bị giữ chặt, bị la mắng hoặc bị cấm đồ chơi kéo dài
Con về nhà ngủ sớm hơn mọi ngàyCon bắt đầu sợ hãi rõ rệt khi đến gần nơi học
Lời dặn ngắn, chỉ một hai việcKhông bao giờ được biết con đã tập gì trong buổi

Khi con có những thay đổi khác thường kéo dài như mất kỹ năng đã có, ngủ kém nhiều tuần, tự làm đau mình thường xuyên hoặc có những cơn ngây người, hãy đưa con đi khám bác sĩ chuyên khoa nhi phát triển hoặc thần kinh, không chỉ đổi lớp hay đổi người dạy.

Về nhà sau buổi học: nối tiếp mà không biến thành giờ học thứ hai

Sau buổi học, nhiều cha mẹ muốn tranh thủ "ôn bài" ngay trên đường về hoặc khi vừa đến nhà. Thường thì con đã mệt, và một giờ học thứ hai ở nhà dễ làm con sợ cả việc đi học. Cách nối tiếp tốt hơn là chọn đúng một điều người dạy vừa dặn, rồi lồng vào sinh hoạt bình thường của buổi tối: bữa cơm, giờ tắm, lúc chơi trước khi ngủ.

Ví dụ, nếu hôm nay cô tập cho Bin chờ lượt bằng câu "lượt mẹ, lượt con", tối đó khi cả nhà ăn trái cây, mẹ có thể chia từng miếng theo lượt và nói đúng câu ấy. Không cần bày đồ chơi giống ở lớp, không cần bắt con ngồi vào bàn. Điều quan trọng là con nghe cùng một câu, thấy cùng một cách làm ở nhiều chỗ khác nhau.

Nên ghi một dòng ngắn vào sổ hoặc điện thoại ngay tối hôm đó: hôm nay ở lớp tập gì, ở nhà thử thế nào, con phản ứng ra sao. Sau vài tuần, những dòng ghi ấy là thứ quý nhất để mang đến buổi xem lại kế hoạch, và cũng là bằng chứng cho chính bạn thấy con đã đi được một quãng, dù từng ngày trông như chẳng có gì thay đổi.

Cũng có những ngày không nên tập gì thêm: con ốm, cả nhà vừa đi xa về, con đã có một buổi học quá khó. Những ngày ấy, ôm con, đọc một cuốn sách tranh, đi ngủ sớm. Nghỉ một tối không làm mất những gì con đã học.

Câu hỏi thường gặp

Cha mẹ có nên ngồi trong phòng suốt buổi can thiệp không?

Tuỳ cách làm của từng nơi và giai đoạn của con. Có nơi mời cha mẹ ngồi cùng để học, có nơi để cha mẹ xem qua camera hoặc cửa kính vì con dễ đòi mẹ; điều quan trọng là bạn được xem ít nhất một phần buổi học định kỳ.

Con khóc mỗi lần vào lớp có nên dừng học không?

Khóc lúc vào phòng rồi dịu dần là chuyện thường gặp ở trẻ nhỏ. Nếu con khóc suốt buổi, nhiều buổi liền, hoặc ngày càng sợ hơn, hãy trao đổi với người phụ trách để đổi cách làm quen trước khi tính chuyện dừng.

Một buổi can thiệp kéo dài bao lâu là hợp lý với trẻ hai tuổi?

Nhiều nơi xếp từ bốn mươi lăm phút đến một giờ cho trẻ hai tuổi, có quãng nghỉ. Thời lượng phù hợp phụ thuộc sức chú ý của con và nên được người dạy điều chỉnh theo từng giai đoạn.

Vì sao người dạy cho con chơi mà không dạy chữ?

Với trẻ nhỏ, chơi là cách học các kỹ năng nền như chú ý chung, bắt chước, chờ lượt và đòi đồ. Những kỹ năng này giúp con giao tiếp hằng ngày và là nền cho việc học chữ sau này.

Có nên xin quay video buổi học không?

Nên hỏi trước và tôn trọng quy định của nơi học, vì trong phòng có thể có trẻ khác. Một đoạn ngắn người dạy chơi với con giúp cả nhà làm theo đúng cách ở nhà.

Con học xong về nhà rất mệt, có phải học quá sức không?

Mệt sau buổi học là chuyện thường, nhất là những tuần đầu. Nếu con mệt đến mức cáu gắt kéo dài, ăn ngủ kém hoặc sợ đi học, hãy trao đổi về thời lượng và giờ học với người phụ trách.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138