Khi cô giáo báo con không ngồi yên trong lớp, việc đầu tiên là hỏi cho rõ tình huống cụ thể, chưa phải phạt con hay bênh con. Trong ba tuần sau đó, cha mẹ gặp cô một lần, thống nhất vài điều chỉnh nhỏ trong lớp, lập một kênh trao đổi đều đặn, rồi dựa vào những gì thấy được để quyết định có cần đưa con đi khám hay không.
Tin nhắn kiểu "Chị ơi, hôm nay bé lại đứng dậy đi lại trong giờ, cô nhắc mãi không được" làm nhiều cha mẹ mất ngủ. Có người về mắng con ngay tối đó, có người thấy cô khắt khe với con mình. Cả hai phản ứng đều dễ hiểu, nhưng đều làm mất ba tuần quý giá. Dưới đây là trình tự làm việc, câu nói mẫu và những điều nên tránh.
Ngay tối nhận tin: ba việc nên làm, hai việc nên nhịn
Tối hôm nhận tin nhắn, bạn chưa có đủ thông tin để làm gì lớn. Nên làm ba việc nhỏ:
- Trả lời cô ngắn gọn, ghi nhận và hẹn gặp. "Dạ, em cảm ơn cô đã báo. Em muốn hiểu kỹ hơn để phối hợp với cô, tuần này cô có mười lăm phút nào rảnh không ạ?"
- Hỏi con bằng giọng tò mò, không tra khảo. "Hôm nay trong lớp có lúc nào con thấy khó ngồi không? Lúc đó cô đang làm gì?" Trẻ nhỏ thường kể được nhiều hơn bạn nghĩ nếu không thấy mình đang bị hỏi tội.
- Ghi lại những gì con kể vào một cuốn sổ, kèm ngày giờ. Đây là trang đầu của cuốn sổ bạn sẽ dùng suốt mấy tuần tới.
Hai việc nên nhịn: đừng phạt con vì một chuyện xảy ra ở trường mà bạn không chứng kiến, vì con sẽ học được rằng kể chuyện ở lớp thì bị mắng. Và đừng nhắn lại cô bằng giọng thanh minh "Ở nhà cháu ngoan lắm"; câu đó dù đúng vẫn khiến cuộc nói chuyện sau thành chuyện ai đúng ai sai.
Câu hỏi nên mang tới buổi gặp cô giáo
Buổi gặp đầu tiên nên ngắn, chừng mười lăm đến hai mươi phút, ngay sau giờ tan học hoặc theo giờ cô hẹn. Mục tiêu là hiểu tình huống, không phải tìm cách giải quyết ngay. Mang theo những câu hỏi sau:
- Con khó ngồi yên vào những giờ nào trong ngày, môn học hay hoạt động nào?
- Khi khó khăn xảy ra, cả lớp đang làm gì: nghe giảng, làm bài, chuyển hoạt động hay chờ đợi?
- Có giờ nào con tập trung tốt không? Con làm tốt việc gì trong lớp?
- Con ngồi ở đâu, cạnh bạn nào, gần cửa sổ hay cửa ra vào?
- Cô đã thử cách nào, cách nào có tác dụng dù chỉ một lúc?
- Con chơi với bạn bè ra sao trong giờ ra chơi?
- Ngoài chuyện ngồi yên, cô có thấy con khó khăn khi nghe hướng dẫn, khi đọc, khi viết không?
Câu hỏi "con làm tốt việc gì" quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Nó cho cô thấy bạn muốn nhìn con trọn vẹn, và thường câu trả lời gợi ý luôn cách giúp con: đứa trẻ thích được giao việc phát vở có thể được giao việc đó đúng lúc con bắt đầu bồn chồn.
Câu nói mẫu để buổi gặp thành buổi phối hợp
Cách mở lời quyết định không khí buổi gặp. Một câu mẫu: "Em cảm ơn cô đã để ý tới cháu. Ở nhà em cũng thấy cháu khó ngồi lâu, nên em muốn cùng cô tìm cách. Cô kể giúp em một hôm cụ thể được không ạ?" Câu này cho cô biết bạn không đến để bảo vệ con hay đổ lỗi, và mời cô kể chuyện thật thay vì nhận xét chung.
Khi cô kể, hãy ghi chép và nhắc lại cho đúng: "Vậy là chủ yếu vào giờ tập viết buổi chiều, cháu ngồi được khoảng năm phút rồi bắt đầu quay sang bạn, cô nhắc thì cháu ngồi lại được một lúc. Em hiểu thế có đúng không cô?" Việc nhắc lại giúp hai bên hiểu như nhau và cho cô thấy bạn nghe thật.
Nếu cô dùng những chữ như "hư", "lười", "cố tình", bạn không cần cãi. Bạn nói nhẹ thế này: "Em nghĩ có lúc cháu muốn ngồi yên mà chưa làm được cô ạ. Em sẽ theo dõi thêm, có khi phải đưa cháu đi khám để hiểu rõ." Bạn vừa giữ được thể diện cho cô, vừa nói được điều cần nói về con.
Kết thúc buổi gặp bằng một hẹn cụ thể: sẽ trao đổi qua sổ hay tin nhắn mỗi tuần, và hẹn gặp lại sau ba tuần.
Điều chỉnh nhỏ trong lớp có thể đề nghị với cô
Giáo viên một lớp ba mươi, bốn mươi học sinh không thể làm riêng mọi thứ cho một em. Vì vậy hãy đề nghị những việc nhỏ, dễ làm, không tốn thêm thời gian của cô. Chọn một hai việc, đừng đưa cả danh sách.
| Điều chỉnh | Vì sao giúp được | Cách đề nghị |
|---|---|---|
| Ngồi bàn đầu, gần cô, xa cửa sổ và cửa ra vào | Ít thứ kéo mắt đi, cô nhắc được bằng một cái chạm vai | "Cô xem có thể cho cháu ngồi gần cô hơn không ạ?" |
| Giao việc vận động hợp lý | Con có lý do chính đáng để đứng dậy, như phát vở, lau bảng | "Cháu thích được giúp, cô giao việc gì cho cháu cũng được ạ." |
| Chia bài dài thành phần ngắn | Con thấy được điểm kết thúc gần, dễ bắt đầu hơn | "Nếu được, cô cho cháu làm từng nửa trang rồi đưa cô xem." |
| Ra hiệu kín đáo thay vì gọi tên trước lớp | Con không bị bẽ mặt, bạn bè không trêu | "Mình thống nhất một dấu hiệu, như cô gõ nhẹ bàn, được không cô?" |
| Ghi bài tập về nhà vào sổ, cô ký xác nhận | Con hay quên chép, cha mẹ biết chính xác bài cần làm | "Cuối giờ cô liếc giúp sổ của cháu một chút ạ." |
Ở mầm non, điều chỉnh thường là cho con ngồi cạnh cô trong giờ học nhóm, báo trước khi chuyển hoạt động, cho con cầm một món đồ nhỏ để tay bận. Ở tiểu học, việc ghi bài tập và chỗ ngồi là hai thứ hiệu quả nhất.
Sổ liên lạc hai chiều: giữ nhịp trao đổi mà không làm phiền cô
Tin nhắn rời rạc dễ trôi, lại hay được gửi lúc cả hai bên đang bực. Một cuốn sổ nhỏ đi theo cặp sách của con giữ cho cuộc trao đổi bình tĩnh và có thứ tự. Mỗi ngày hoặc vài ngày một lần, cô chỉ cần ghi ba dòng:
- Một việc con làm tốt hôm nay.
- Một lúc con gặp khó, kèm giờ và môn học.
- Bài tập về nhà hoặc việc cần chuẩn bị.
Phía gia đình cũng ghi lại: tối qua con ngủ mấy giờ, sáng nay con có mệt không, ở nhà có chuyện gì đặc biệt như ông bà ốm, con vừa bị sâu răng. Những điều này giúp cô hiểu vì sao có những ngày con khó hơn.
Đừng dùng sổ để tranh luận hay xin cô thay đổi lớn; những chuyện đó để dành cho buổi gặp trực tiếp. Và đừng quên viết một dòng cảm ơn khi cô ghi được điều tốt về con. Giáo viên cũng cần biết sự để ý của mình có ích.
Với lớp có nhóm tin nhắn chung của phụ huynh, tuyệt đối không đưa chuyện của con lên đó, kể cả khi bạn chỉ muốn hỏi kinh nghiệm. Nếu trường dùng ứng dụng liên lạc điện tử, hãy hỏi cô xem cô tiện ghi ở đâu hơn, sổ giấy hay tin nhắn riêng, rồi theo cách cô chọn. Điều quan trọng không phải là công cụ, mà là nhịp đều: một cuốn sổ được ghi ba dòng mỗi ngày có ích hơn một tin nhắn dài mỗi tháng.
Sau ba tuần: đọc lại sổ và quyết định bước tiếp theo
Ba tuần sau buổi gặp đầu, hãy ngồi đọc lại toàn bộ sổ, đánh dấu những ngày con làm tốt và những ngày khó. Bạn sẽ thường thấy một vài quy luật: khó vào buổi chiều hơn buổi sáng, khó sau những tối ngủ muộn, dễ hơn khi cô cho con ngồi bàn đầu. Đó là những điều có thể điều chỉnh tiếp ở nhà và ở lớp.
Nếu tình hình khá lên rõ, cứ tiếp tục những điều chỉnh đang có tác dụng và giữ sổ thêm một thời gian. Nếu không thay đổi, hoặc cô và bạn cùng thấy con vẫn rất khó khăn dù đã thử, đó là lúc nên đưa con đi khám chuyên khoa nhi phát triển hoặc tâm bệnh nhi. Cuốn sổ ba tuần là tài liệu rất quý cho bác sĩ, hãy mang theo.
Nên đi khám sớm hơn, không cần chờ hết ba tuần, nếu con hay bị thương vì chạy vội trong trường, đánh bạn hoặc bị bạn đánh thường xuyên, sợ đi học, khóc mỗi sáng, hoặc cô thấy con khó khăn cả về nghe hiểu, nói, đọc, viết. Bạn có thể nhờ cô viết vài dòng nhận xét về con để mang theo buổi khám; nhiều bác sĩ sẽ đưa thêm phiếu để giáo viên điền.
Những điều không cần làm
Không cần chuyển trường ngay. Chuyển trường khi chưa hiểu rõ khó khăn thường chỉ mang khó khăn sang chỗ mới, kèm thêm việc con phải làm quen lại mọi thứ. Hãy cho mình ba tuần để hiểu trước, rồi mới tính chuyện đổi lớp hay đổi trường nếu thật sự cần.
Không cần xin cô "để ý đặc biệt" một cách chung chung. Lời nhờ chung chung khó làm và dễ khiến cô cảm thấy bị giao thêm gánh. Một đề nghị nhỏ, cụ thể như chỗ ngồi hay dấu hiệu nhắc thì dễ được đồng ý hơn.
Không cần kể với phụ huynh khác khi chưa có gì rõ ràng. Chuyện của con nên ở giữa gia đình và cô giáo. Kể sớm dễ thành lời bàn tán trong nhóm phụ huynh, có khi tới tai con qua bạn bè.
Không cần bắt con hứa "mai con sẽ ngồi yên". Lời hứa đó con không giữ được, rồi lại bị trách là thất hứa. Thay vào đó, cùng con chọn một việc nhỏ: "Mai lúc thấy khó ngồi, con giơ tay xin cô đi uống nước nhé."
Câu hỏi thường gặp
Cô giáo nói con có thể bị tăng động, có nên tin không?
Giáo viên tiếp xúc với nhiều trẻ cùng tuổi nên nhận xét của cô rất đáng nghe, nhưng cô không làm chẩn đoán. Hãy coi đó là một lý do để quan sát kỹ và, nếu khó khăn kéo dài, đưa con đi khám chuyên khoa.
Nên trao đổi với cô qua tin nhắn hay gặp trực tiếp?
Chuyện quan trọng như lần đầu nói về khó khăn của con nên gặp trực tiếp, ngắn gọn. Việc theo dõi hằng ngày thì dùng sổ liên lạc hoặc tin nhắn ngắn, gửi vào giờ hợp lý, tránh nhắn tối muộn.
Có nên nói với cô kết quả khám của con không?
Không bắt buộc, nhưng chia sẻ những gì giúp cô hỗ trợ con trong lớp thường có lợi cho con. Bạn chỉ cần kể điều thực tế cô cần biết, như con cần chia nhỏ việc, không nhất thiết đưa toàn bộ hồ sơ.
Cô ghi nhận xét không tốt vào sổ hằng ngày khiến con buồn thì làm sao?
Hãy đề nghị với cô mỗi lần ghi kèm một điều con làm tốt, dù nhỏ. Ở nhà, đọc phần tốt cho con nghe trước, còn phần khó thì bạn tự đọc và trao đổi riêng với cô.
Trẻ mầm non không ngồi yên có cần đưa đi khám ngay không?
Trẻ mầm non nói chung đều khó ngồi lâu nên không cần vội. Nên đi khám khi khó khăn rõ hơn hẳn các bạn cùng lớp theo nhận xét của cô, kéo dài nhiều tháng, hoặc kèm chậm nói, ít giao tiếp, hay bị thương.
Nếu cô không muốn phối hợp thì cha mẹ nên làm gì?
Hãy giữ bình tĩnh, ghi lại những gì đã đề nghị và kết quả. Sau đó có thể xin gặp ban giám hiệu để trao đổi nhẹ nhàng về cách hỗ trợ con, tập trung vào việc cụ thể chứ không vào lỗi của ai.