Khi bố mẹ cùng đi làm mà con cần can thiệp nhiều buổi mỗi tuần, cách làm bền nhất là chọn giờ can thiệp khớp với đường đi làm, chia đưa đón theo ngày cố định giữa hai người, xin nơi làm việc một sự linh hoạt cụ thể và luôn có sẵn một người dự phòng. Nghỉ việc không phải lựa chọn duy nhất, và cũng không nên quyết trong tháng đầu khi chưa thử sắp xếp.
Bài này đi qua từng bước: liệt kê giờ cố định của cả nhà, chọn nơi và giờ can thiệp, bảng lịch tuần mẫu, cách xin linh hoạt với sếp, phương án khi con ốm hay bố mẹ phải đi công tác, những cân nhắc khi nghĩ đến chuyện nghỉ việc, và vài lỗi hay gặp khiến lịch tưởng ổn mà vỡ sau vài tuần.
Sắp lịch theo thứ tự này
Nhiều nhà bắt đầu bằng việc chọn trung tâm rồi mới lo cách đưa đón, và vỡ lịch sau hai tuần. Thử làm ngược lại:
- Viết ra mọi giờ cố định của cả nhà. Giờ làm của bố, của mẹ, giờ học của anh chị, giờ ông bà rảnh, ngày nào ai hay họp muộn hay đi công tác.
- Hỏi chuyên môn con cần bao nhiêu buổi mỗi tuần. Đây là con số bác sĩ hoặc chuyên viên đánh giá đề nghị, không phải con số trung tâm muốn bán.
- Tìm khung giờ trống chung. Ví dụ sáng sớm trước giờ làm, trưa, hoặc cuối chiều. Nhiều nơi can thiệp có ca sớm và ca tối dành cho gia đình đi làm.
- Chọn nơi theo khung giờ và quãng đường. Một nơi tốt mà cách nhà một tiếng đi xe thường không bền bằng một nơi khá mà nằm trên đường đi làm.
- Chia việc theo ngày cố định. Bố nhận thứ Hai, thứ Tư; mẹ nhận thứ Ba, thứ Năm. Ngày cố định dễ nhớ và dễ báo trước với nơi làm việc.
- Chọn sẵn người dự phòng cho từng ngày. Ông bà, người họ hàng, người trông trẻ theo giờ, hay một phụ huynh cùng lớp.
- Chạy thử hai tuần rồi sửa. Ghi lại những hôm trễ, hôm con mệt, hôm ai đó phải xin về sớm, rồi điều chỉnh.
Đừng xếp kín mọi khung trống ngay từ đầu. Để lại ít nhất một buổi tối và nửa ngày cuối tuần không lịch, cho cả nhà thở. Một lịch quá chặt sẽ vỡ vào tuần đầu tiên có người ốm.
Một tuần mẫu của gia đình bố mẹ cùng đi làm
Ví dụ dưới đây là của nhà bé Bin, ba tuổi, đi can thiệp cá nhân bốn buổi mỗi tuần, đi nhà trẻ những buổi còn lại; bố mẹ làm giờ hành chính, bà nội ở cách nhà mười phút.
| Ngày | Buổi sáng | Buổi chiều | Tối ở nhà |
|---|---|---|---|
| Thứ Hai | Bố đưa đi can thiệp ca sớm rồi đưa tới nhà trẻ | Mẹ đón ở nhà trẻ | Mẹ chơi với con 15 phút |
| Thứ Ba | Mẹ đưa tới nhà trẻ | Bà nội đón, đưa đi can thiệp ca chiều | Bố chơi với con 15 phút |
| Thứ Tư | Bố đưa đi can thiệp ca sớm | Mẹ đón | Nghỉ, cả nhà ăn tối chậm rãi |
| Thứ Năm | Mẹ đưa tới nhà trẻ | Bà nội đón, đưa đi can thiệp | Mẹ chơi với con 15 phút |
| Thứ Sáu | Bố đưa tới nhà trẻ | Mẹ đón | Bố chơi với con 15 phút |
| Cuối tuần | Đi công viên, đi chợ, tập những việc tự phục vụ | Mỗi bố mẹ có nửa ngày nghỉ riêng | Ngủ sớm |
Lịch này không phải mẫu chuẩn, chỉ cho thấy nguyên tắc: mỗi người lớn có ngày cố định, có một người dự phòng thường trực, và tối nào cũng có một ít thời gian chơi ở nhà, vì những gì con học ở trung tâm cần được luyện trong đời sống hằng ngày.
Xin linh hoạt ở nơi làm việc: nói gì, xin gì
Nhiều người ngại kể chuyện con với sếp. Bạn không cần kể chẩn đoán, chỉ cần nói rõ nhu cầu và đề xuất cách bù. Một lời đề nghị cụ thể dễ được chấp nhận hơn nhiều so với xin chung chung:
- Xin đổi giờ: "Em đề xuất đến muộn một tiếng vào thứ Hai và thứ Tư, và làm bù một tiếng vào cuối ngày những hôm đó."
- Xin làm từ xa: "Hai buổi chiều mỗi tuần em cần đưa con đi trị liệu. Em xin làm từ xa những buổi đó, vẫn họp trực tuyến và trả lời tin nhắn trong giờ làm."
- Báo trước lịch cố định: "Lịch đưa đón của em cố định đến hết năm, em gửi anh chị để tiện xếp lịch họp."
- Khi có buổi khám đột xuất: "Con em có lịch tái khám sáng thứ Sáu. Em xin nghỉ phép nửa ngày, việc gấp em đã nhờ bạn cùng nhóm."
Hãy tìm hiểu quy định về nghỉ phép, làm việc linh hoạt trong nội quy công ty và trong luật lao động hiện hành, hỏi bộ phận nhân sự nếu cần. Giữ cam kết làm bù đúng như đã hứa trong vài tháng đầu; sự tin cậy ấy giúp bạn dễ xin thêm khi có việc gấp sau này.
Nếu bạn làm ở nơi có đồng nghiệp cũng đang nuôi con nhỏ, việc đổi ca hay đỡ việc cho nhau trong những tuần bận thường dễ hơn bạn nghĩ. Nói với một hai người tin cậy trong nhóm về lịch của mình, không cần kể nhiều, chỉ để họ hiểu vì sao bạn hay về đúng giờ vào một số ngày.
Phương án dự phòng cho những tuần khó
Khi con ốm. Báo nơi can thiệp càng sớm càng tốt, hỏi trước chính sách bù buổi khi ký. Đừng cố đưa con đi khi con sốt hay mệt, vì buổi học đó không giúp được nhiều mà con còn mệt thêm.
Khi bố hoặc mẹ đi công tác. Báo trước với người dự phòng ít nhất vài ngày. Viết sẵn cho người đưa đón một tờ ghi chú ngắn: giờ, địa chỉ, tên cô, những điều con cần khi tới nơi.
Khi người dự phòng cũng bận. Kết nối với một hai phụ huynh cùng lớp can thiệp để đổi ca đưa đón cho nhau. Đây là nguồn hỗ trợ nhiều nhà bỏ quên.
Khi cả tuần rối loạn. Chấp nhận nghỉ một hai buổi. Con không mất hết những gì đã học vì một tuần lỡ nhịp. Cha mẹ cố gồng quá sức mới là điều làm lịch vỡ lâu dài.
Nghĩ đến chuyện nghỉ việc: những điều nên cân nhắc
Có những lúc một người trong nhà nghỉ việc hoặc chuyển sang làm bán thời gian là lựa chọn hợp lý, nhất là khi con cần nhiều giờ hỗ trợ mỗi tuần, nhà không có người dự phòng, hoặc công việc hiện tại quá cứng nhắc. Nhưng đây là quyết định lớn, nên cân nhắc khi đã thử sắp xếp ít nhất vài tháng.
Một số câu nên tự hỏi: Thu nhập còn lại có đủ cho chi tiêu cả nhà và chi phí can thiệp kéo dài nhiều năm không? Người ở nhà có được hỗ trợ tinh thần và có thời gian nghỉ không, hay sẽ bị cô lập? Sau vài năm, quay lại công việc có khó không? Có cách nào giữ một phần công việc, như làm tự do, làm theo dự án, làm bán thời gian? Hai vợ chồng đã cùng đồng ý, hay một người đang hy sinh trong im lặng?
Không có câu trả lời đúng cho mọi nhà. Điều nên tránh là quyết định trong lúc hoảng sợ, hoặc vì nghĩ rằng ở nhà mọi lúc thì con sẽ tiến bộ nhanh hơn. Thời gian bên con quý, nhưng một cha mẹ còn công việc, còn bạn bè, còn chút thời gian riêng thường giữ được sức bền hơn trên chặng đường nhiều năm.
Tiền bạc: tính cho chặng dài, không cho một tháng
Can thiệp thường kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm, nên câu hỏi không phải "tháng này đóng được không" mà "nhà mình duy trì được bao lâu". Chi phí khác nhau rất nhiều theo vùng, theo hình thức và theo số giờ; bảng dưới chỉ nêu những khoản nên tính, bạn điền con số thật của nhà mình sau khi hỏi giá.
| Khoản chi | Cách tính | Lưu ý |
|---|---|---|
| Học phí can thiệp | Theo giờ hoặc theo tháng, nhân số buổi mỗi tuần | Hỏi rõ buổi nghỉ có được bù hay hoàn tiền |
| Nhà trẻ hoặc trường mầm non | Học phí tháng, có nơi thu thêm phí giáo viên hỗ trợ | Hỏi trước khi nhập học |
| Đi lại | Xăng xe, xe ôm, xe công nghệ mỗi tuần | Khoản nhỏ nhưng cộng dồn đáng kể |
| Khám và đánh giá định kỳ | Vài lần mỗi năm | Hỏi phần nào dùng được bảo hiểm y tế |
| Người trông hoặc đưa đón | Theo giờ hoặc theo tháng | Có thể thay bằng đổi ca với phụ huynh khác |
| Thu nhập giảm | Giờ làm bị cắt, nghỉ phép không lương | Tính cả khoản này, nhiều nhà quên |
Khi đã có con số, hai vợ chồng chọn một mức chi mỗi tháng có thể giữ ít nhất một năm, thay vì dồn hết vào vài tháng đầu rồi phải dừng. Một lịch vừa phải nhưng đều đặn thường có lợi cho con hơn một lịch dày nhưng đứt quãng. Về các khoản hỗ trợ của Nhà nước cho trẻ khuyết tật, hãy hỏi UBND xã, phường nơi cư trú và tra văn bản hiện hành.
Khi nào cần hỏi lại bác sĩ về lịch của con
Lịch can thiệp không nên chỉ do cha mẹ và nơi can thiệp quyết. Hãy hỏi lại bác sĩ hoặc chuyên viên đã đánh giá con nếu con có vẻ kiệt sức với lịch hiện tại: khóc nhiều mỗi khi tới giờ đi, ngủ gật trên xe, cáu bẳn kéo dài sau mỗi buổi, ăn kém hẳn đi. Có thể số buổi đang quá nhiều so với sức của con, hoặc giờ học rơi vào lúc con buồn ngủ.
Ngược lại, nếu sau một thời gian dài con không có thay đổi nào so với chính con lúc bắt đầu, hoặc con mất đi những kỹ năng đã có, hãy đưa con đi đánh giá lại ở chuyên khoa nhi phát triển hoặc tâm bệnh nhi thay vì chỉ tăng thêm số buổi. Những dấu hiệu như co giật, mất ngủ kéo dài nhiều tuần, tự làm đau mình thường xuyên, hay bỏ ăn đến sụt cân cần được bác sĩ xem ngay, không đợi lịch tái khám. Khi đi khám, kể cả lịch tuần hiện tại của con để bác sĩ có đủ thông tin mà điều chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Con cần bao nhiêu buổi can thiệp mỗi tuần là đủ?
Không có một con số chung cho mọi trẻ. Số buổi phụ thuộc vào khó khăn cụ thể của con, tuổi, sức của con và hoàn cảnh gia đình. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên đã đánh giá con, và xin họ giải thích vì sao đề nghị con số ấy.
Có nên chọn nơi can thiệp gần công ty thay vì gần nhà?
Tuỳ người đưa đón chính là ai. Nếu bố mẹ đưa đón trong giờ làm, nơi gần công ty giúp tiết kiệm thời gian. Nếu ông bà hay người khác thường đưa đón, nơi gần nhà lại hợp lý hơn. Thử chạy thử quãng đường vào đúng giờ cao điểm trước khi quyết.
Sếp không đồng ý cho đổi giờ thì làm thế nào?
Thử đề xuất một phương án khác cụ thể hơn, như làm bù cuối tuần hay đổi ca với đồng nghiệp. Tìm hiểu nội quy và quy định về nghỉ phép, hỏi bộ phận nhân sự. Nếu không được, cân nhắc chọn khung giờ can thiệp khác hoặc nhờ người dự phòng nhận những buổi trùng giờ làm.
Thuê người đưa đón con đi can thiệp có ổn không?
Có thể, nhưng người ấy cần được giới thiệu với cô giáo, biết cách đón con khi con khó chịu và biết báo lại cho bố mẹ. Bố mẹ vẫn nên tự đưa con ít nhất một buổi mỗi tuần để trực tiếp trao đổi với cô về tiến bộ và bài tập ở nhà.
Bỏ lỡ nhiều buổi vì bận việc có làm con chậm lại không?
Lỡ vài buổi rải rác thường không ảnh hưởng nhiều, đặc biệt khi ở nhà vẫn giữ những trò chơi cô hướng dẫn. Nếu lỡ thường xuyên, hãy xem lại lịch và người dự phòng, vì sự đều đặn quan trọng hơn số buổi trên giấy.
Có nên để con nghỉ nhà trẻ để dành thời gian đi can thiệp?
Không nên tự quyết. Nhà trẻ cho con cơ hội ở cùng các bạn, điều mà buổi can thiệp cá nhân không thay được. Hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên về cách kết hợp hai việc sao cho vừa sức với con.