ChuyenBiet.comChuyên Biệt
Tăng động giảm chú ý và khó khăn học tập

Trẻ tăng động giảm chú ý lên lớp 6: chuẩn bị từ mùa hè cho con tự lo

Lên lớp 6, con có nhiều môn, nhiều thầy cô và phải tự lo nhiều hơn. Kỹ năng tập trước từ mùa hè, gặp giáo viên chủ nhiệm, điện thoại đầu tiên và khi nào tái khám.

A Vietnamese girl of about eleven in a blue school uniform packs a backpack at a desk while her older brother points to a small notebook, over-the-shoulder shot, morning light

Khi trẻ tăng động giảm chú ý lên lớp 6, khó khăn lớn nhất thường không nằm ở bài khó hơn, mà ở việc con phải tự lo nhiều hơn: nhiều môn, nhiều thầy cô, thời khoá biểu thay đổi theo ngày, bài tập giao ở nhiều nơi. Vì vậy mùa hè trước khi vào lớp 6 là lúc tập cho con ba kỹ năng: đọc và dùng thời khoá biểu, soạn cặp theo ngày, ghi chép việc cần làm vào một chỗ.

Ở tiểu học, một cô giáo chủ nhiệm biết con từng ngày, nhắc con chép bài, gọi điện khi có chuyện. Lên cấp hai, mỗi thầy cô dạy một môn, gặp con vài tiết một tuần, và mong học sinh tự biết việc mình. Bài này giúp bạn chuẩn bị cho bước chuyển đó: thay đổi nào sẽ đến, tập gì từ mùa hè, nói gì với giáo viên chủ nhiệm, chuyện chiếc điện thoại đầu tiên, tuổi mới lớn, cách nhường dần quyền tự quản cho con, và khi nào cần gặp bác sĩ.

Điều gì thay đổi khi lên lớp 6

Đặt hai cấp học cạnh nhau giúp bạn thấy con sẽ cần thêm những gì:

Ở tiểu họcỞ lớp 6Con cần thêm
Một cô chủ nhiệm dạy gần hết các mônMỗi môn một thầy cô, mỗi người một cáchThích nghi với nhiều kiểu yêu cầu khác nhau
Thời khoá biểu ít thay đổiMỗi ngày một bộ môn, có ngày học hai buổiĐọc thời khoá biểu, soạn cặp đúng ngày
Cô nhắc chép bài, kiểm sổBài tập giao miệng, giao qua tin nhắn, trên lớpGhi việc cần làm vào một chỗ duy nhất
Bài kiểm tra ngắn, báo trướcNhiều bài kiểm tra, có hạn nộp bài dài ngàyChia việc lớn thành bước nhỏ, nhớ hạn
Cô liên lạc thường xuyên với cha mẹCha mẹ ít được báo hơn, con phải tự kểMột thói quen kể chuyện lớp với bố mẹ
Bạn bè quen từ nhỏLớp mới, bạn mới, nhóm bạn thay đổiThời gian và sự kiên nhẫn để kết bạn

Không phải đứa trẻ nào cũng gặp khó ở tất cả những điểm này. Nhìn lại năm lớp 5 của con: con hay quên đồ, quên bài, khó bắt đầu việc dài, hay khó làm quen với người mới? Đó là những chỗ cần chuẩn bị kỹ nhất.

Mùa hè: tập trước ba kỹ năng

Mùa hè có thời gian mà không có áp lực điểm số, là lúc tốt nhất để tập. Mỗi kỹ năng tập vài tuần, đều đặn, như một trò chơi trong nhà:

  1. Đọc và dùng thời khoá biểu. Làm một thời khoá biểu tập cho mùa hè: thứ hai đi bơi, thứ ba sang bà, thứ tư học vẽ. Con tự xem tối hôm trước mai có gì, cần mang gì. Khi có thời khoá biểu thật của trường, dán một bản ở bàn học, một bản trong cặp, tô màu mỗi môn một màu.
  2. Soạn cặp theo ngày. Làm danh sách đồ dùng cho từng môn, dán cạnh thời khoá biểu. Mỗi tối con tự soạn cặp, bố mẹ kiểm cùng trong vài tuần đầu, rồi thưa dần.
  3. Ghi việc cần làm vào một chỗ. Chọn một cuốn sổ kế hoạch nhỏ, hoặc một ứng dụng ghi chú nếu con đã có điện thoại, nhưng chỉ một chỗ thôi. Mùa hè tập ghi những việc như hẹn đi chơi, việc nhà được giao, sách đang đọc dở.
  4. Tập chia việc lớn. Giao con một việc kéo dài vài ngày, như chuẩn bị một bữa ăn cho cả nhà vào cuối tuần. Cùng con chia thành bước: chọn món, viết danh sách đồ cần mua, đi chợ, nấu. Đây chính là cách làm một bài thuyết trình hay bài tập dài sau này.

Đi trước đến trường một lần trong hè nếu được: xem lớp học ở đâu, nhà vệ sinh ở đâu, cổng nào vào. Với trẻ giảm chú ý, biết trước những điều nhỏ giúp con bớt lúng túng trong tuần đầu.

Gặp giáo viên chủ nhiệm trong tháng đầu

Đầu năm, giáo viên chủ nhiệm lớp 6 nhận một lớp mới với rất nhiều em. Một buổi gặp ngắn trong tháng đầu giúp cô hoặc thầy biết con sớm, thay vì chỉ biết con khi có chuyện. Hẹn trước, nói ngắn gọn, mười lăm phút là đủ.

Hãy giới thiệu con bằng điểm mạnh trước: "Cháu nhà em rất thích sinh học, hay giúp bạn, và làm việc nhóm khá tốt. Cháu có khó khăn về chú ý, nên hay quên chép bài và khó bắt đầu những việc dài. Ở nhà em đang tập cho cháu dùng sổ kế hoạch. Nếu thầy cô thấy cháu quên nhiều hay có gì khác lạ, thầy cô báo giúp em sớm được không ạ?"

Bạn có thể đề nghị vài điều nhỏ, như nhờ các thầy cô ghi bài tập lên bảng hoặc gửi vào nhóm lớp, cho con ngồi gần bàn giáo viên, cho phép con hỏi lại khi chưa rõ yêu cầu. Nếu con đã có kế hoạch giáo dục cá nhân hay kết quả đánh giá, hỏi nhà trường cách chia sẻ thông tin này với các thầy cô bộ môn. Phần quyền lợi về đánh giá và hỗ trợ, bạn nên hỏi nhà trường và tra văn bản hiện hành.

Kết thúc buổi gặp bằng một cách liên lạc rõ ràng: nhắn qua đâu, khoảng bao lâu nên trao đổi một lần. Đừng để lần liên lạc tiếp theo chỉ đến khi có bài kiểm tra điểm kém.

Chuyện chiếc điện thoại đầu tiên

Quyết định dựa trên nhu cầu thật. Nhiều trẻ lên lớp 6 được cho điện thoại để liên lạc khi đi học thêm, đi xe buýt. Hãy hỏi mình con cần điện thoại cho việc gì, và có thể bắt đầu với một máy đơn giản chỉ gọi và nhắn tin.

Thoả thuận viết ra giấy trước khi trao máy. Điện thoại dùng ở đâu, lúc nào, để ở đâu khi học và khi ngủ, những ứng dụng nào được cài. Với trẻ giảm chú ý, điện thoại là thứ cuốn hút nhất trong nhà; luật cần rõ từ đầu, không đợi khi có chuyện rồi mới đặt.

Dùng điện thoại như công cụ hỗ trợ. Báo thức nhắc giờ học, ứng dụng ghi chú bài tập, lịch nhắc hạn nộp bài có thể giúp con tự quản tốt hơn. Cùng con cài đặt những thứ này ngay khi trao máy.

Không có điện thoại trong phòng ngủ ban đêm. Sạc điện thoại ở phòng khách. Giấc ngủ của trẻ tuổi mới lớn rất dễ bị điện thoại lấy mất, và thiếu ngủ làm việc chú ý khó thêm.

Nói chuyện về mạng xã hội và bạn bè trên mạng. Trẻ bốc đồng dễ gửi tin nhắn, bình luận mà không kịp nghĩ. Cùng con đặt một luật nhỏ: đọc lại một lần trước khi gửi, và kể với bố mẹ khi gặp chuyện khó chịu trên mạng mà không sợ bị tịch thu máy.

Tuổi mới lớn: khi con bắt đầu tự nhìn mình

Mười một, mười hai tuổi là lúc trẻ bắt đầu so mình với bạn bè và quan tâm nhiều hơn tới việc người khác nghĩ gì. Một đứa trẻ giảm chú ý có thể bắt đầu thấy rõ mình hay quên hơn, làm bài lâu hơn, bị nhắc nhiều hơn, và có khi tự kết luận mình kém.

Đây là lúc nên nói chuyện với con về chính con ở mức phù hợp, nếu chưa từng nói. Không cần dùng từ chuyên môn nặng nề, chỉ cần nói điều thật: "Đầu óc con nghĩ rất nhanh, nhiều ý, nhưng việc giữ sự chú ý cho những thứ chán thì khó hơn với con so với nhiều bạn. Đó không phải lỗi của con. Mình đang tìm những cách hợp với con, như sổ kế hoạch, như học từng chặng."

Cho con được nói về cảm giác của mình, kể cả khi con giận, buồn hay không muốn ai biết. Tôn trọng mong muốn riêng tư của con với bạn bè. Và tìm cho con một nơi con thấy mình giỏi: một môn thể thao, một nhóm vẽ, một câu lạc bộ. Ở tuổi này, một chỗ con được công nhận giữ cho con vững hơn mọi lời động viên.

Nhường dần quyền tự quản cho con

Mục tiêu của những năm cấp hai là con tự lo được nhiều hơn, không phải bố mẹ quản chặt hơn. Nhường từng việc một, mỗi việc sau khi con đã làm được việc trước:

  • Tuần đầu: bố mẹ kiểm sổ kế hoạch và cặp sách mỗi tối, cùng con.
  • Sau vài tuần: con tự kiểm, bố mẹ chỉ hỏi "Con xem sổ chưa?".
  • Khi con đã quen: bố mẹ kiểm vài lần một tuần, vào những ngày cố định.
  • Việc dài như bài thuyết trình: bố mẹ giúp chia bước ở lần đầu, các lần sau con tự chia, bố mẹ xem lại.
  • Liên lạc với thầy cô: lúc đầu bố mẹ hỏi thay, dần dần con tự hỏi thầy cô khi chưa rõ bài, bố mẹ chỉ đứng sau.

Sẽ có những lần con quên, con làm hỏng. Đó là phần của việc học tự lo. Khi con quên mang bài, đừng chạy mang tới trường ngay; cùng con nhìn lại vì sao quên và lần sau làm thế nào. Chỉ quay lại kiểm chặt hơn khi con thật sự trượt dài, và nói rõ với con đó là tạm thời.

Khi nào nên gặp bác sĩ

Bước chuyển cấp là lúc hợp lý để gặp lại bác sĩ đang theo dõi con, hoặc đưa con đi khám chuyên khoa tâm bệnh nhi, tâm lý nhi nếu chưa từng khám, khi:

  • Kết quả học tập sụt giảm rõ so với chính con ở lớp 5, dù con vẫn cố.
  • Con trở nên lo lắng, sợ đi học, đau bụng đau đầu vào buổi sáng ngày học.
  • Con buồn bã kéo dài, thu mình, bỏ những việc từng thích, hoặc nói những câu muốn biến mất.
  • Con bị bạn bè cô lập, bắt nạt, hoặc dính vào những nhóm bạn có hành vi nguy hiểm.
  • Giấc ngủ rối loạn, thức khuya với điện thoại không dừng được.
  • Con đang được bác sĩ theo dõi và lịch sinh hoạt thay đổi nhiều so với tiểu học.

Mang theo nhận xét của giáo viên, sổ kế hoạch của con và những ghi chép của gia đình. Ở tuổi này, nên để con được nói chuyện với bác sĩ một phần buổi khám, vì con đã có những điều muốn tự kể.

Câu hỏi thường gặp

Có nên chọn trường cấp hai gần nhà cho trẻ tăng động không?

Trường gần nhà giúp con bớt mệt vì đi lại và dễ tự đi học hơn, nhưng không phải là điều duy nhất cần cân nhắc. Cách nhà trường hỗ trợ học sinh, sĩ số lớp và sự phối hợp với cha mẹ cũng rất quan trọng.

Con lên lớp 6 vẫn cần bố mẹ kèm học mỗi tối không?

Phần lớn trẻ vẫn cần bố mẹ đồng hành, nhưng chuyển từ ngồi kèm sang giúp con lập kế hoạch và kiểm lại. Mục tiêu là con dần tự làm, bố mẹ ở bên khi cần.

Có nên kể với cả lớp hay các bạn rằng con tăng động giảm chú ý không?

Đó là chuyện riêng của con, và ở tuổi này con nên được hỏi ý kiến. Nhiều trẻ chỉ muốn một vài bạn thân biết, và điều đó cần được tôn trọng.

Con lớp 6 quên bài tập liên tục thì nên làm gì?

Quay lại kiểm sổ kế hoạch cùng con mỗi tối trong vài tuần và nhờ giáo viên chủ nhiệm cho biết cách các thầy cô giao bài. Một chỗ ghi duy nhất, kiểm đều mỗi ngày, thường giúp hơn mọi lời trách.

Tuổi dậy thì có làm khó khăn về chú ý của con thay đổi không?

Thay đổi về cơ thể, cảm xúc và giấc ngủ ở tuổi này có thể ảnh hưởng tới việc học và hành vi của con. Nếu thấy con thay đổi nhiều, hãy ghi lại và trao đổi với bác sĩ đang theo dõi con.

Có nên cho con học thêm nhiều môn khi lên lớp 6 không?

Học thêm quá nhiều khiến con thiếu thời gian nghỉ, vận động và ngủ, những thứ rất cần cho việc chú ý. Hãy chọn ít mà trúng chỗ con thật sự cần, và giữ lại thời gian cho những việc con thích.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138