ChuyenBiet.comChuyên Biệt
Đi học hoà nhập

Kế hoạch giáo dục cá nhân ở trường: cha mẹ đọc, góp ý và theo dõi thế nào

Bản kế hoạch giáo dục cá nhân ở trường gồm những phần nào, phân biệt mục tiêu rõ và mục tiêu mơ hồ, chuẩn bị buổi họp, câu nên nói và theo dõi ở nhà.

A Vietnamese couple sit across a low table from a smiling teacher in a quiet school meeting room, the mother in a white blouse taking notes, side view, gentle window light

Kế hoạch giáo dục cá nhân ở trường là bản thoả thuận giữa nhà trường và gia đình về những gì con sẽ học trong một kỳ, mục tiêu cụ thể cho từng mảng, cách dạy được điều chỉnh, ai làm gì và đo thế nào; cha mẹ có vai trò góp ý từ khi soạn, không chỉ ký tên. Một bản kế hoạch tốt có mục tiêu nhỏ, đo được, bám vào đời sống lớp học của con, và có ngày xem lại rõ ràng.

Bài này đi theo đúng thứ tự cha mẹ gặp bản kế hoạch: đọc các phần, nhận ra mục tiêu nào rõ và mục tiêu nào mơ hồ, chuẩn bị trước buổi họp, nói gì trong buổi họp, theo dõi ở nhà giữa kỳ và làm gì khi con chưa đạt. Kế hoạch can thiệp ở trung tâm là một bản khác, được nói ở mục can thiệp sớm; cách nhà trường đánh giá kết quả học tập theo kế hoạch cá nhân và quyền của con được nói ở mục quyền lợi.

Bản kế hoạch thường gồm những phần nào

Mỗi trường trình bày một kiểu, nhưng một bản kế hoạch đầy đủ thường có các phần sau. Khi nhận bản nháp, cha mẹ đối chiếu xem phần nào còn thiếu:

  • Mô tả hiện tại của con. Con đang làm được gì, còn khó ở đâu, trong các mảng như học tập, giao tiếp, tự phục vụ, quan hệ với bạn, cảm xúc và hành vi. Phần này nên viết bằng việc làm cụ thể, không chỉ bằng nhận xét như "chậm", "yếu".
  • Mục tiêu trong kỳ. Thường từ ba đến sáu mục tiêu chính, mỗi mục tiêu chia thành các bước nhỏ.
  • Điều chỉnh cách dạy và cách đánh giá. Ví dụ: bài tập ít câu hơn, cho thêm thời gian, cho trả lời bằng chỉ tranh thay vì viết, chỗ ngồi gần cô.
  • Người phụ trách. Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, người đi kèm nếu có, gia đình làm gì ở nhà.
  • Cách theo dõi. Ai ghi lại, ghi khi nào, bằng cách nào.
  • Ngày xem lại. Thường cuối mỗi học kỳ, có thể sớm hơn nếu có thay đổi lớn.

Nếu bản kế hoạch chỉ có một trang với vài dòng mục tiêu chung, cha mẹ không cần vội phản đối. Có khi nhà trường chưa quen làm. Hãy đề nghị cùng nhau bổ sung từng phần, bắt đầu từ phần mô tả hiện tại của con, vì mọi mục tiêu đều phải dựa vào phần đó.

Mục tiêu rõ và mục tiêu mơ hồ

Phần quan trọng nhất cha mẹ cần đọc kỹ là mục tiêu. Một mục tiêu rõ cho biết con sẽ làm gì, trong hoàn cảnh nào, đến mức nào, để cuối kỳ ai nhìn vào cũng biết đã đạt hay chưa.

Mục tiêu mơ hồViết lại cho rõ
Con tập trung hơn trong giờ họcCon ngồi tại chỗ và làm bài cùng lớp trong mười phút đầu của tiết toán, có nhắc một lần, bốn trên năm ngày trong tuần
Con giao tiếp tốt hơn với bạnGiờ ra chơi, con chủ động rủ một bạn chơi bằng lời hoặc cử chỉ ít nhất một lần mỗi ngày
Con tự lập hơnKhi vào lớp, con tự cất cặp, lấy vở và bút đặt lên bàn mà không cần người lớn nhắc
Con bớt cáu giậnKhi khó chịu, con giơ thẻ nghỉ hoặc nói "con muốn nghỉ" thay vì ném đồ, trong phần lớn các lần
Con đọc tốt hơnCon đọc trơn được các câu ngắn trong bài tập đọc của tuần, có thể đọc riêng với cô

Khi gặp mục tiêu mơ hồ, đừng nói với giáo viên rằng mục tiêu viết sai. Hỏi một câu giúp cả hai cùng làm rõ: "Cuối kỳ, mình sẽ nhìn vào đâu để biết con đã tập trung hơn ạ?" Thường câu trả lời của cô chính là mục tiêu viết lại.

Chuẩn bị trước buổi họp

Buổi họp kế hoạch thường ngắn, giáo viên bận. Cha mẹ chuẩn bị kỹ sẽ dùng được thời gian đó cho điều quan trọng nhất:

  1. Xin bản nháp kế hoạch trước buổi họp vài ngày nếu được, đọc và đánh dấu chỗ chưa hiểu.
  2. Viết ra ba điều con đã làm được ở nhà trong kỳ vừa rồi mà có thể giáo viên chưa biết, và hai mối lo lớn nhất của gia đình.
  3. Chọn trước một hai mục tiêu gia đình muốn ưu tiên. Không cần đề nghị nhiều; một bản kế hoạch quá nhiều mục tiêu thường khó làm.
  4. Mang theo nhận xét của cô can thiệp hoặc kết quả đánh giá gần nhất nếu có, kèm bản tóm tắt ngắn để giáo viên đọc nhanh.
  5. Hẹn người cùng đi: bố mẹ cùng đi được thì tốt, hoặc người thân hiểu con. Có người thứ hai ghi chép giúp cha mẹ tập trung nghe.

Nếu cô can thiệp ở trung tâm sẵn lòng, có thể nhờ cô viết vài dòng gợi ý về cách hỗ trợ con trong lớp. Giáo viên trường thường đón nhận gợi ý cụ thể từ người dạy con hằng ngày dễ hơn lời đề nghị chung của phụ huynh.

Trong buổi họp: nói gì và nói thế nào

Mở đầu bằng lời ghi nhận việc thầy cô đã làm, không phải để lấy lòng mà để buổi họp bắt đầu từ chỗ hợp tác. Ví dụ: "Cảm ơn cô đã để ý chuyện con sợ tiếng loa chào cờ. Từ khi con được đứng cuối hàng, sáng nào con cũng chịu đi."

Sau đó, nghe giáo viên trình bày trước rồi mới góp ý. Khi muốn đề nghị thay đổi, nói theo hướng việc con cần thay vì việc cô chưa làm: "Ở nhà con làm theo tốt hơn khi bố mẹ chỉ tranh kèm lời. Không biết trên lớp có thể thử một hai tấm tranh cho lúc chuyển tiết không ạ?"

Nếu không đồng ý một mục tiêu, nói rõ vì sao và đề xuất cách khác. Chẳng hạn, nếu kế hoạch đặt mục tiêu con viết đủ một trang chính tả, trong khi con mới cầm bút chưa vững, cha mẹ đề xuất: "Hiện con viết được khoảng ba bốn dòng thì tay mỏi. Mình bắt đầu từ năm dòng, cho con chép từ mẫu đặt cạnh, được không cô?"

Trước khi kết thúc, nhắc lại ba điều: mục tiêu ưu tiên của kỳ, ai làm gì ở trường và ở nhà, ngày xem lại. Xin một bản kế hoạch cuối cùng để giữ.

Theo dõi giữa kỳ ở nhà

Chọn một hai mục tiêu để theo dõi. Cha mẹ không cần theo dõi hết. Chọn những mục tiêu có thể luyện ở nhà, như tự cất đồ hay rủ người khác chơi, rồi tạo cơ hội cho con làm trong sinh hoạt.

Ghi ngắn mỗi tuần. Một cuốn sổ nhỏ, mỗi tuần ba bốn dòng: con làm được gì, lúc nào con khó. So với chính con tuần trước, không so với anh chị hay con nhà hàng xóm.

Hỏi giáo viên câu cụ thể. Thay vì "dạo này con có ngoan không cô", hỏi "tuần này con có tự lấy vở được buổi nào không cô". Câu hỏi cụ thể nhận được câu trả lời cụ thể.

Báo cho trường điều thay đổi ở nhà. Gia đình có em bé, chuyển nhà, ông bà ốm, con thay đổi giờ ngủ: những chuyện này ảnh hưởng đến con ở lớp, giáo viên biết trước sẽ hiểu con hơn.

Đừng biến bữa tối thành giờ kiểm tra. Hỏi con cả chuỗi câu về trường ngay khi về nhà thường chỉ nhận được im lặng hoặc cơn cáu. Chọn lúc con thư thả, hỏi một câu gắn với điều con thích, và chấp nhận rằng có hôm con không kể gì.

Khi con chưa đạt mục tiêu

Cuối kỳ, có thể một vài mục tiêu con chưa đạt. Đây không phải là thất bại của con hay của trường, mà là thông tin để chỉnh kế hoạch. Câu hỏi nên đặt ra là: mục tiêu có quá xa so với chỗ con đang đứng không, cách dạy có hợp với con không, và trong kỳ có chuyện gì làm con gián đoạn không, như ốm dài ngày hay đổi giáo viên.

Thường cách chỉnh là chia nhỏ mục tiêu ra. Nếu mục tiêu "con tự rủ bạn chơi" chưa đạt, có thể bắt đầu bằng "con nhận lời khi bạn rủ" hoặc "con chơi cùng một bạn khi có cô ngồi cạnh". Mục tiêu nhỏ hơn không phải là hạ thấp con; đó là bậc thang vừa với chân con.

Ngược lại, nếu con vượt mục tiêu sớm, hãy đề nghị nâng lên ngay, không đợi hết kỳ. Đừng để một bản kế hoạch đã cũ giữ con ở lại khi con đã sẵn sàng bước tiếp.

Dù kết quả thế nào, khi nói với con về cuối kỳ, hãy nói về những việc con đã làm được so với đầu năm: "Hồi tháng chín con chưa tự cất cặp, giờ sáng nào con cũng tự cất. Bố mẹ thấy rồi." Trẻ cần biết sức cố gắng của mình được người lớn nhìn thấy.

Khi nào nên mời bác sĩ hoặc chuyên gia góp ý

Kế hoạch giáo dục là việc của trường và gia đình, nhưng có những lúc cần người có chuyên môn y khoa hoặc tâm lý xem lại con trước khi chỉnh kế hoạch. Đưa con đi khám nhi phát triển, tâm bệnh nhi hoặc gặp chuyên viên tâm lý khi:

  • Hai kỳ liền con gần như không tiến bộ ở mục tiêu nào, dù trường và gia đình đã điều chỉnh.
  • Con có những thay đổi hành vi đột ngột như bỗng trở nên lo sợ, thu mình, hoặc nổi giận dữ dội hơn trước.
  • Con mất đi kỹ năng đã có.
  • Giáo viên thấy con có khó khăn mới chưa ghi trong lần đánh giá trước, như khó đọc, khó viết rõ rệt.
  • Con than đau đầu, đau bụng thường xuyên vào ngày đi học.
  • Con có biểu hiện khó nghe, khó nhìn bảng mà chưa từng được kiểm tra thính lực, thị lực gần đây.

Mang bản kế hoạch và sổ theo dõi khi đi khám. Bác sĩ hoặc chuyên viên có thể viết vài dòng gợi ý gửi trường, giúp buổi họp kế hoạch sau có thêm căn cứ.

Câu hỏi thường gặp

Cha mẹ có được tham gia soạn kế hoạch giáo dục cá nhân không?

Có, và nên tham gia từ khi soạn. Cha mẹ biết con ở nhà, biết những gì con thích và sợ, đó là thông tin giáo viên cần để đặt mục tiêu phù hợp.

Một kế hoạch giáo dục cá nhân nên có bao nhiêu mục tiêu?

Không có con số cố định, nhưng ba đến sáu mục tiêu chính mỗi kỳ là mức nhiều trường dùng. Quá nhiều mục tiêu khiến giáo viên khó theo và con khó tiến bộ ở mục tiêu nào.

Mục tiêu trong kế hoạch có nên giống mục tiêu ở trung tâm can thiệp không?

Không cần giống hệt nhưng nên khớp với nhau. Khi mục tiêu ở trường và ở trung tâm cùng hướng, con được luyện một kỹ năng ở nhiều nơi nên dễ dùng được trong đời sống hơn.

Có nên xin xem lại kế hoạch giữa kỳ không?

Nên, nếu có thay đổi lớn ở con hoặc ở lớp, hoặc khi con đã đạt mục tiêu sớm. Đề nghị một buổi gặp ngắn với giáo viên chủ nhiệm để chỉnh lại, không cần đợi hết kỳ.

Không đồng ý với bản kế hoạch nhà trường đưa ra thì nên làm gì?

Nói rõ phần nào chưa đồng ý và vì sao, kèm đề xuất cụ thể. Nếu sau trao đổi vẫn không thống nhất được, hỏi Sở GD&ĐT hoặc UBND xã, phường về hướng dẫn hiện hành.

Kế hoạch giáo dục cá nhân có làm con bị coi khác các bạn không?

Kế hoạch là giấy tờ giữa gia đình và nhà trường, không cần công khai với lớp. Những điều chỉnh trên lớp có thể làm kín đáo, như chỗ ngồi hay số câu trong bài tập.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138