ChuyenBiet.comChuyên Biệt
Chọn trung tâm can thiệp

Ở tỉnh không có trung tâm can thiệp: cách lo cho con khi xa thành phố lớn

Ba hướng đi cho gia đình ở xa thành phố lớn, tận dụng mỗi chuyến lên khám, tìm hỗ trợ gần nhà, hướng dẫn trực tuyến làm được gì, và nối bệnh viện với nơi can thiệp.

A Vietnamese mother in a light grey blouse and her toddler son in an indigo shirt sit by a bus window facing green rice fields, side view, morning light

Khi gần nhà không có trung tâm can thiệp, phần lớn gia đình kết hợp ba việc: đưa con lên thành phố theo từng đợt để khám, đánh giá và nhận hướng dẫn, tìm những nguồn hỗ trợ có sẵn ở tỉnh, và để cha mẹ trở thành người làm chính hằng ngày ở nhà. Không có trung tâm gần không có nghĩa con bị bỏ lỡ; nó có nghĩa là cách làm phải được tổ chức khác đi.

Bài này đi qua ba hướng đi thường gặp và cái giá của từng hướng, cách tận dụng mỗi chuyến lên thành phố, những nơi ở tỉnh có thể hỗ trợ, hướng dẫn trực tuyến làm được gì và không làm được gì, cách nối bệnh viện với nơi can thiệp để hai bên nói cùng một chuyện, và khi nào không chờ đến đợt sau mà phải đưa con đi khám ngay.

Ba hướng đi thường gặp

Mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng về công việc, tiền bạc và người giúp đỡ. Bảng dưới đây giúp nhìn rõ cái được và cái phải trả của từng hướng.

Hướng điĐược gìPhải trả giá gì
Lên thành phố theo đợt, vài tuần mỗi đợt, cách nhau vài thángĐược đánh giá, được hướng dẫn kỹ, không xáo trộn cả nhàGiữa các đợt, việc ở nhà phụ thuộc hoàn toàn vào cha mẹ
Một người lớn đưa con lên thành phố ở trọ dài ngàyCon được học đều với trung tâmGia đình chia đôi, chi phí trọ, người ở lại và người đi đều mệt
Ở nhà, kết hợp nguồn gần nhà và hướng dẫn trực tuyếnGiữ được nếp sống, chi phí thấp hơnCần cha mẹ rất chủ động, chất lượng phụ thuộc người hướng dẫn
Kết hợp cả ba theo từng giai đoạnLinh hoạt theo tuổi và nhu cầu của conCần lập kế hoạch và người điều phối trong nhà

Không có hướng nào đúng cho mọi nhà. Điều đáng tránh là để một người, thường là mẹ, gánh hết mọi thứ mà không ai chia sẻ, vì hành trình này thường dài.

Tận dụng mỗi chuyến lên thành phố

Một chuyến lên thành phố tốn kém cả tiền lẫn sức, nên cần chuẩn bị để mỗi lần đi mang về được nhiều nhất:

  1. Hẹn trước tất cả các nơi cần gặp trong cùng một chuyến: khám chuyên khoa, đo thính lực nếu cần, buổi đánh giá ở trung tâm, buổi hướng dẫn cha mẹ.
  2. Mang theo hồ sơ đầy đủ: kết luận khám cũ, ghi chép ở nhà, vài đoạn video con chơi, con giao tiếp, con khi khó chịu.
  3. Ghi sẵn câu hỏi, xếp theo thứ tự quan trọng, vì buổi gặp thường ngắn hơn bạn nghĩ.
  4. Xin hướng dẫn cụ thể cho giai đoạn ở nhà: ba bốn mục tiêu, mỗi mục tiêu một hai hoạt động làm hằng ngày, cách biết con đang tiến.
  5. Xin quay lại phần hướng dẫn nếu nơi đó cho phép, để về nhà xem lại và cho ông bà xem.
  6. Hỏi cách liên lạc giữa các đợt: có buổi trao đổi qua video không, gửi video cho cô xem và góp ý được không, chi phí thế nào.
  7. Hẹn luôn đợt sau trước khi về.

Sau mỗi chuyến, dành một buổi tối viết lại những gì đã nghe khi trí nhớ còn mới, kể cả những câu bác sĩ hay cô nói thoáng qua. Một quyển sổ riêng cho hành trình của con sẽ thành tài sản quý sau vài năm.

Tìm nguồn hỗ trợ gần nhà

Ở nhiều tỉnh, có những nơi có thể hỗ trợ một phần mà gia đình chưa biết đến. Hỏi lần lượt:

  • Khoa nhi hoặc khoa phục hồi chức năng ở bệnh viện tỉnh. Một số nơi có bộ phận phục hồi chức năng cho trẻ, có người làm âm ngữ trị liệu hoặc vận động.
  • Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập của tỉnh, nếu có. Hỏi Sở GD&ĐT để biết tỉnh mình có nơi này không và họ làm những gì.
  • Trường mầm non có kinh nghiệm nhận trẻ hoà nhập. Hỏi UBND xã, phường hoặc các phụ huynh khác; có cô giáo mầm non được tập huấn về giáo dục hoà nhập.
  • Giáo viên giáo dục đặc biệt về quê làm việc hoặc đang dạy ở trường gần nhà, có thể nhận dạy tại nhà vài buổi mỗi tuần.
  • Nhóm phụ huynh cùng hoàn cảnh trong tỉnh, nơi chia sẻ thông tin về người dạy, chỗ khám, kinh nghiệm thủ tục.
  • Cán bộ phụ trách chính sách xã hội ở UBND xã, phường, để hỏi về xác định mức độ khuyết tật và những hỗ trợ con có thể được hưởng theo quy định hiện hành.

Mỗi nơi có thể chỉ giúp được một phần nhỏ. Ghép nhiều phần nhỏ lại, cộng với hướng dẫn từ những chuyến lên thành phố, thường đủ để con có nhịp hỗ trợ đều đặn hằng tuần.

Hướng dẫn trực tuyến: làm được gì, không làm được gì

Với gia đình ở xa, buổi hướng dẫn qua video là cầu nối hữu ích giữa các đợt lên thành phố. Nó làm tốt việc hướng dẫn cha mẹ: cô xem bạn chơi với con qua camera, góp ý ngay, giao mục tiêu cho tuần tới. Nó cũng giúp cô theo dõi tiến bộ qua những đoạn video bạn gửi, và trả lời những câu hỏi phát sinh hằng tuần mà không phải chờ vài tháng.

Nhưng hướng dẫn trực tuyến không thay được buổi đánh giá trực tiếp, không thay được việc bác sĩ khám con, và với trẻ nhỏ, cô rất khó dạy trực tiếp cho con qua màn hình. Một buổi trực tuyến hiệu quả thường là buổi dành cho cha mẹ, con chơi tự nhiên trong khung hình, còn người lớn nói chuyện và làm theo hướng dẫn. Việc đặt con ngồi trước màn hình để cô dạy một giờ thường không hợp với trẻ nhỏ và không nên kéo dài.

Khi chọn người hướng dẫn trực tuyến, hỏi những câu tương tự khi chọn trung tâm: họ có đánh giá con trực tiếp ít nhất một lần chưa, có kế hoạch viết ra không, có ghi chép không, ai giám sát họ. Cẩn thận với những khoá học trực tuyến bán đại trà hứa giúp mọi trẻ nói được sau vài tuần.

Nối bệnh viện với nơi can thiệp để hai bên nói cùng một chuyện

Ở xa, con thường được khám ở một nơi, can thiệp ở một nơi khác, và có khi được hướng dẫn trực tuyến bởi một người thứ ba. Mỗi bên chỉ thấy một phần của con. Cha mẹ là người duy nhất đi qua cả ba, nên cũng là người nối các phần lại với nhau.

Cách làm đơn giản: sau mỗi lần khám, chụp lại kết luận và lời dặn của bác sĩ, gửi cho cô can thiệp kèm câu hỏi: "Bác sĩ dặn ưu tiên phần giao tiếp và kiểm tra thính lực lại sau ba tháng. Cô xem mục tiêu của con có cần chỉnh gì không ạ?" Ngược lại, trước mỗi lần tái khám, xin cô vài dòng nhận xét về những gì con làm được và những gì cô lo, mang theo đưa bác sĩ.

Giữ tất cả trong một tập hồ sơ theo thứ tự thời gian: kết luận khám, kết quả đánh giá, kế hoạch, ghi chép. Khi đổi người dạy, chuyển trường hay làm thủ tục chính sách, tập hồ sơ ấy giúp bạn không phải kể lại từ đầu. Nếu ý kiến của bác sĩ và cô can thiệp khác nhau, đừng tự chọn một bên; đề nghị hai bên trao đổi, hoặc mang câu hỏi cụ thể đến lần khám sau.

Giữ sức cho cả nhà khi phải đi xa

Gia đình ở xa thường gánh thêm những thứ ít ai thấy: những đêm ngủ trên xe khách, những ngày nghỉ không lương, người ở nhà lo cho đứa con còn lại, ông bà phải trông nhà một mình. Sau vài đợt, sự mệt mỏi dồn lại, dễ thành cãi vã trong nhà, và đến một lúc ai đó muốn bỏ cuộc. Vì hành trình của con thường dài, sức của người lớn cần được tính vào kế hoạch ngay từ đầu.

Vài cách nhiều nhà đã làm: chia lượt đưa con đi giữa bố và mẹ, hoặc nhờ ông bà, cô chú đi cùng một số chuyến; chọn đi xe ban ngày khi có thể để con không bị mất ngủ trước buổi khám; ở gần nơi khám để không phải di chuyển nhiều trong ngày; và sắp xếp để đứa con còn lại ở nhà được ai đó dành thời gian riêng, không cảm thấy bị bỏ quên.

Ở nhà giữa các đợt, đừng cố biến cả ngày thành giờ học. Gắn mục tiêu vào những việc sinh hoạt sẵn có, như bữa ăn, lúc giúp con mặc quần áo, lúc đi chợ, lúc tưới cây, sẽ bền hơn những buổi ngồi học dài làm cả mẹ lẫn con kiệt sức. Nếu bạn thấy mình mất ngủ kéo dài, hay khóc, không còn muốn làm gì, đó là lúc chính bạn cần gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Khi nào không chờ đến đợt sau mà đưa con đi khám ngay

Ở xa thành phố, nhiều cha mẹ có thói quen dồn mọi lo lắng đến chuyến khám sau. Với những dấu hiệu dưới đây, hãy đưa con đến bệnh viện tỉnh hoặc cơ sở y tế gần nhất sớm, rồi hỏi họ có cần chuyển lên tuyến trên không:

  • Con có cơn co giật, hoặc những lúc nhìn đờ, không đáp lời gọi, lặp lại nhiều lần.
  • Con mất nhanh những kỹ năng đã có trong vài tuần, như thôi nói những từ đã nói, thôi chơi những trò đã chơi.
  • Con bỏ ăn, nôn kéo dài, sụt cân rõ.
  • Con tự làm đau mình nhiều đến mức có vết thương.
  • Con ngủ li bì bất thường hoặc gần như không ngủ nhiều đêm liền.
  • Con có biểu hiện nghe kém đột ngột, như không còn quay về phía tiếng gọi quen thuộc.

Khi đến khám, mang theo tập hồ sơ và nói rõ con đang được theo dõi ở đâu. Giữ số liên lạc của nơi khám ở thành phố để hỏi thêm nếu cần; nhiều nơi sẵn lòng trao đổi qua tin nhắn với gia đình ở xa.

Câu hỏi thường gặp

Ở tỉnh không có trung tâm can thiệp thì con có bị muộn không?

Không nhất thiết. Nhiều gia đình kết hợp lên thành phố theo đợt để đánh giá và nhận hướng dẫn, tìm hỗ trợ ở tỉnh, và cha mẹ làm chính hằng ngày ở nhà. Điều quan trọng là bắt đầu sớm và giữ nhịp đều đặn.

Có nên đưa con lên thành phố ở trọ để học can thiệp?

Tuỳ hoàn cảnh gia đình. Cách này giúp con học đều nhưng khiến gia đình chia đôi và tốn kém. Nhiều nhà chọn lên theo đợt vài tuần, cách nhau vài tháng, rồi làm tiếp ở nhà theo hướng dẫn, giữ được nếp sống chung.

Can thiệp trực tuyến cho trẻ có hiệu quả không?

Hiệu quả nhất khi dùng để hướng dẫn cha mẹ: cô xem bạn chơi với con qua camera và góp ý. Nó không thay được buổi đánh giá trực tiếp và việc bác sĩ khám. Đặt trẻ nhỏ ngồi trước màn hình để học một giờ thường không phù hợp.

Tìm trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập ở tỉnh bằng cách nào?

Hỏi Sở GD&ĐT của tỉnh hoặc UBND xã, phường nơi cư trú để biết tỉnh mình có trung tâm này không, ở đâu và hỗ trợ những gì. Các phụ huynh cùng hoàn cảnh trong tỉnh cũng thường có thông tin hữu ích.

Mỗi chuyến lên thành phố nên ở lại bao lâu?

Tuỳ mục đích. Một chuyến chỉ để tái khám có thể vài ngày; một đợt để can thiệp và học hướng dẫn thường vài tuần. Hẹn trước mọi buổi trong cùng chuyến và xin hướng dẫn cụ thể cho giai đoạn ở nhà.

Bác sĩ và cô can thiệp khuyên khác nhau thì nghe ai?

Đừng tự chọn một bên. Mang lời khuyên của bên này hỏi bên kia, đề nghị hai bên trao đổi, hoặc đưa câu hỏi cụ thể đến lần khám sau. Những việc liên quan đến sức khoẻ, thuốc men, ăn uống luôn do bác sĩ quyết định.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138