ChuyenBiet.comChuyên Biệt
Chọn trung tâm can thiệp

Hỏi về đội ngũ giáo viên can thiệp: cách hỏi đào tạo và kinh nghiệm cho khéo

Ai làm việc trong một trung tâm can thiệp, hỏi về đào tạo thế nào cho khéo, người lập kế hoạch và người dạy hằng ngày, giám sát chuyên môn và chuyện đổi giáo viên.

Two Vietnamese teachers in light blue and coral tops review notes together at a low wooden table while toys rest nearby, overhead shot, soft daylight

Khi hỏi về đội ngũ ở một trung tâm can thiệp, bạn cần biết ba điều: ai lập kế hoạch cho con, ai dạy con hằng ngày, và ai giám sát chuyên môn của người dạy. Bằng cấp là một phần, nhưng cách những người ấy làm việc cùng nhau mới quyết định một giờ học của con có chất lượng hay không. Cha mẹ có quyền hỏi cả ba điều này ngay từ buổi đầu, và một nơi làm việc nghiêm túc sẽ trả lời được bằng tên người, lịch làm việc và ví dụ cụ thể.

Nhiều cha mẹ ngại hỏi chuyện đào tạo vì sợ bị xem là nghi ngờ. Bài này gợi ý cách hỏi tự nhiên mà vẫn đủ rõ, giải thích các vai trò thường gặp, những dấu hiệu trong cách người dạy nói về trẻ, chuyện giáo viên đổi liên tục, và khi nào lời khuyên đi khám của cô là điều bạn nên làm theo ngay.

Ai thường làm việc trong một trung tâm can thiệp

Không phải nơi nào cũng có đủ các vai trò dưới đây, và tên gọi mỗi nơi một khác. Bảng giúp bạn biết nên hỏi ai về điều gì.

Vai tròThường làm gìCâu nên hỏi
Người phụ trách chuyên mônĐánh giá đầu vào, viết kế hoạch, xem lại mục tiêu, hướng dẫn giáo viên"Chị theo dõi con trực tiếp bao lâu một lần?"
Giáo viên can thiệpDạy con hằng ngày theo kế hoạch, ghi chép buổi học"Cô được đào tạo về giáo dục đặc biệt ở đâu, bao lâu?"
Chuyên viên âm ngữ trị liệuHỗ trợ phần hiểu lời, nói, ăn nhai nếu cần"Con có cần buổi riêng với chuyên viên này không, vì sao?"
Chuyên viên hoạt động trị liệuHỗ trợ vận động tinh, cảm giác, kỹ năng tự phục vụ"Ai quyết định con có cần phần này?"
Người làm tâm lýHỗ trợ về cảm xúc, hành vi, có khi tư vấn cho cha mẹ"Cha mẹ có được gặp riêng để trao đổi không?"

Ở nhiều trung tâm nhỏ, một người kiêm hai ba vai trò. Điều ấy không sai, miễn là người đó nói rõ được mình đang làm phần nào và phần nào cần gửi đi nơi khác. Cũng đừng bị cuốn vào danh sách dài các chức danh trên trang giới thiệu; điều cần biết là con bạn cụ thể sẽ gặp ai, mỗi tuần mấy lần.

Hỏi về đào tạo mà không thành tra hỏi

Cách hỏi tự nhiên nhất là hỏi qua câu chuyện, không hỏi như điền phiếu. Thay vì "Cô có bằng gì?", bạn mở lời thế này: "Mẹ muốn hiểu thêm về cô để kể với bà, cô học về giáo dục đặc biệt ở đâu, và cô làm với các bé nhỏ tuổi như con được bao lâu rồi?" Phần lớn người dạy vui lòng kể, vì họ tự hào về nghề.

Ngành giáo dục đặc biệt có người học chính quy ở trường sư phạm, có người học từ ngành tâm lý, ngôn ngữ, sư phạm mầm non rồi học thêm các khoá ngắn hạn. Không có con đường duy nhất. Điều đáng hỏi tiếp là người ấy có được ai hướng dẫn khi mới vào nghề không, hiện có tham gia học thêm định kỳ không.

Nếu muốn hỏi người phụ trách chuyên môn về đội ngũ nói chung, câu này thường hiệu quả: "Một giáo viên mới vào trung tâm thì được đào tạo thế nào trước khi dạy một mình?" Câu trả lời có thời gian cụ thể, có người hướng dẫn cụ thể, có buổi dự giờ, là dấu hiệu nơi đó chăm chút cho người dạy.

Người lập kế hoạch và người dạy hằng ngày có phải là một

Ở nhiều nơi, người đánh giá con và viết kế hoạch là một chuyên viên có kinh nghiệm lâu năm, còn người ngồi với con mỗi ngày là giáo viên trẻ hơn. Mô hình này phổ biến và có thể làm tốt, với điều kiện hai người thật sự nói chuyện với nhau về con. Nếu người viết kế hoạch gặp con một lần lúc đầu rồi không bao giờ gặp lại, kế hoạch ấy sẽ cũ đi từng tuần.

Hãy hỏi: "Người viết kế hoạch cho con có dự buổi học của con không, bao lâu một lần?" và "Khi cô dạy con thấy mục tiêu quá khó hoặc quá dễ, cô báo cho ai và bao lâu thì kế hoạch được chỉnh?" Câu trả lời tốt nói đến việc dự giờ định kỳ, họp ca trong tuần và có thể chỉnh mục tiêu giữa kỳ khi cần.

Ngược lại, nếu người dạy hằng ngày không biết mục tiêu hiện tại của con, hoặc trả lời rằng chỉ dạy theo giáo án chung của trung tâm, bạn có lý do để hỏi thêm. Một buổi can thiệp tốt luôn gắn với những mục tiêu cụ thể của chính đứa trẻ đang ngồi trước mặt.

Giáo viên thay đổi liên tục: hỏi thế nào, chấp nhận đến đâu

Nghề can thiệp vất vả, người dạy nghỉ việc hoặc chuyển nơi khác không hiếm. Với trẻ cần thời gian để tin một người lớn, mỗi lần đổi cô là một lần bắt đầu lại phần làm quen. Vì vậy câu hỏi về sự ổn định của người dạy là câu hỏi chính đáng, không phải đòi hỏi quá đáng.

Khi đến thăm, hỏi: "Một bé thường học với cùng một cô trong bao lâu? Nếu cô nghỉ, trung tâm chuyển giao cho cô mới thế nào?" Một cách chuyển giao tốt gồm việc cô cũ và cô mới cùng dạy một hai buổi, cô mới đọc ghi chép, và cha mẹ được báo trước chứ không phát hiện khi đưa con đến.

Đổi cô một lần trong năm vì lý do chính đáng là chuyện có thể chấp nhận. Đổi ba bốn lần trong vài tháng mà không được báo trước là điều nên nói thẳng với người phụ trách, và nếu không cải thiện thì là một trong những lý do hợp lý để cân nhắc nơi khác. Trong lúc chuyển cô, ghi chép ở nhà của bạn là sợi dây nối giữa các người dạy.

Ở nhà, bạn giúp con qua lần đổi cô bằng cách nói trước vài ngày, dùng câu ngắn và lặp lại: "Tuần sau con học với cô Mai. Cô Hạnh vẫn ở trung tâm, con chào cô Hạnh nhé." Nếu được, xin một tấm ảnh của cô mới để cho con làm quen. Trẻ cần thời gian khác nhau để quen người mới, nên những buổi đầu con khó hợp tác là điều dễ hiểu, không phải dấu hiệu con thụt lùi.

Dấu hiệu trong cách người dạy nói về trẻ

Gọi trẻ bằng tên, không bằng nhãn. Người dạy tốt nói "bé An", "các con", "trẻ trên phổ tự kỷ", không gọi trẻ bằng tên một khó khăn hay bằng lời chê. Cách gọi phản ánh cách nhìn, và cách nhìn ảnh hưởng đến cách đối xử.

Mô tả hành vi thay vì phán xét. Câu "Con hay đứng dậy khi bài kéo dài quá năm phút" là mô tả có ích. Câu "Con lười, con bướng" là phán xét, không giúp ai biết phải làm gì.

Tìm lý do phía sau hành vi. Khi con ném đồ, người dạy có nghề sẽ đoán con đang chán, mệt, khó chịu vì tiếng ồn hay muốn được chú ý, rồi thử điều chỉnh. Người dạy chỉ nói về việc phạt thì đang bỏ qua bước quan trọng nhất.

So con với chính con trước đó. Lời nhận xét kiểu "tháng trước con chưa nhìn cô khi gọi, giờ con nhìn được vài lần" là đúng hướng. Lời so con với bạn cùng lớp không giúp gì cho con và chỉ làm cha mẹ thêm lo.

Nói được điều mình chưa biết. Câu "Cái này cô chưa chắc, để cô hỏi chị phụ trách" là dấu hiệu của sự trung thực nghề nghiệp, không phải yếu kém.

Giám sát chuyên môn và họp ca: phần cha mẹ ít thấy

Phần quyết định chất lượng của một trung tâm thường diễn ra ngoài giờ học, khi cha mẹ không có mặt. Đó là lúc người phụ trách xem lại ghi chép, dự giờ một buổi rồi góp ý cho giáo viên, và các cô ngồi bàn về những bé đang khó. Một giáo viên giỏi làm việc một mình nhiều năm không có ai góp ý vẫn có thể trượt dần vào thói quen; một giáo viên trẻ được giám sát đều đặn lại tiến bộ nhanh.

Bạn không cần biết chi tiết, chỉ cần hỏi: "Trung tâm có họp chuyên môn định kỳ không, bao lâu một lần? Có ai dự giờ và góp ý cho cô dạy con không?" Câu trả lời cụ thể, như họp mỗi tuần một buổi chiều, người phụ trách dự giờ mỗi bé một lần mỗi tháng, là dấu hiệu tốt. Câu trả lời mơ hồ kiểu "các cô tự trao đổi với nhau" thì nên hỏi thêm.

Cũng hỏi khi gặp một trường hợp khó vượt quá chuyên môn của mình, trung tâm làm gì: mời người có chuyên môn khác đến, gửi cha mẹ đi khám, hay giới thiệu nơi phù hợp hơn. Một nơi biết giới hạn của mình và sẵn lòng nói ra là nơi đáng tin.

Khi cô giáo khuyên đưa con đi khám: nên làm gì

Người dạy gặp con nhiều giờ mỗi tuần, đôi khi họ là người đầu tiên nhận ra điều bất thường mà ở nhà ai cũng quen nên không thấy. Nếu cô nói con hình như không nghe rõ một bên tai, con có những cơn nhìn đờ, con hay đi kiễng chân, con ăn nhai rất khó hay con tự làm đau mình nhiều hơn trước, hãy coi đó là lời gợi ý nghiêm túc để đặt lịch khám.

Tuỳ điều cô thấy, bạn có thể đưa con đến bác sĩ nhi phát triển, chuyên khoa tâm bệnh nhi, khoa phục hồi chức năng, hoặc tai mũi họng để đo thính lực. Nhờ cô ghi lại vài dòng: điều gì xảy ra, lúc nào, kéo dài bao lâu, đã thấy mấy lần. Bác sĩ đọc những dòng ấy sẽ hiểu nhanh hơn nhiều so với lời kể lại qua trí nhớ.

Một điều cần phân biệt: giáo viên không được và không nên khuyên dùng thuốc, thực phẩm chức năng hay chế độ ăn kiêng đặc biệt. Nếu nghe lời khuyên như vậy, bạn cảm ơn và hỏi lại bác sĩ đang theo dõi con. Việc của cô là quan sát và báo; việc quyết định thuộc về bác sĩ chuyên khoa.

Câu hỏi thường gặp

Giáo viên can thiệp cần có bằng cấp gì?

Thường là người học giáo dục đặc biệt, hoặc học tâm lý, sư phạm mầm non, ngôn ngữ rồi học thêm chuyên sâu về can thiệp. Ngoài bằng cấp, nên hỏi họ có được hướng dẫn khi mới vào nghề và có người giám sát chuyên môn hiện tại không.

Hỏi giáo viên về bằng cấp có bị coi là thiếu tôn trọng không?

Không, nếu hỏi bằng giọng tìm hiểu. Hãy hỏi qua câu chuyện, như cô học ở đâu và làm với các bé nhỏ tuổi bao lâu rồi. Đa số người dạy vui lòng kể vì họ tự hào về nghề của mình.

Con có cần học riêng với chuyên viên âm ngữ trị liệu không?

Tuỳ khó khăn của con và lời khuyên của bác sĩ, người phụ trách chuyên môn. Có trẻ cần buổi riêng, có trẻ chỉ cần giáo viên can thiệp lồng mục tiêu ngôn ngữ vào buổi học. Hỏi rõ lý do trước khi đăng ký thêm.

Trung tâm đổi giáo viên cho con mà không báo trước thì nên làm gì?

Trao đổi thẳng với người phụ trách, đề nghị lần sau được báo trước và có vài buổi cô cũ, cô mới cùng dạy. Nếu chuyện đổi cô lặp lại nhiều lần trong thời gian ngắn, đó là lý do hợp lý để cân nhắc nơi khác.

Giáo viên trẻ tuổi có dạy tốt được không?

Được. Tuổi không quyết định tay nghề. Điều quan trọng hơn là người ấy có được đào tạo bài bản, có người giám sát, biết mục tiêu của con và giải thích được vì sao mình làm như vậy trong buổi học.

Giáo viên nói con có dấu hiệu bất thường thì có cần đi khám ngay?

Nên đặt lịch khám sớm, nhất là khi cô thấy con nghe kém, có cơn nhìn đờ, mất kỹ năng hay tự làm đau mình. Nhờ cô ghi lại điều đã thấy để mang theo, giúp bác sĩ đánh giá đầy đủ hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138