ChuyenBiet.comChuyên Biệt
Chọn trung tâm can thiệp

Buổi học thử can thiệp: cha mẹ nên quan sát gì từ lúc vào đến lúc về

Chuẩn bị cho con trước buổi học thử, nhìn gì ở mười phút đầu, giữa buổi và lúc con khóc, cô nên kể lại gì cuối buổi, và những điều không nên vội kết luận.

A young Vietnamese teacher in a sea green blouse kneels at eye level with a toddler stacking soft blocks on a play mat, low angle shot, bright window light

Trong buổi học thử, điều đáng quan sát nhất không phải là con làm được bao nhiêu việc, mà là cách cô làm quen với con, cách cô đáp lại khi con từ chối, và những gì cô kể lại với bạn cuối buổi. Một đứa trẻ khóc suốt buổi đầu vẫn có thể hợp với cô ấy; một đứa trẻ ngoan ngoãn làm theo vẫn có thể đang ở sai chỗ.

Bài này đi theo thứ tự thời gian của một buổi học thử, thường dài từ bốn mươi lăm phút đến một giờ: chuẩn bị ở nhà, mười phút đầu, giữa buổi, lúc con khó chịu, phần trao đổi cuối buổi. Sau đó là những kết luận cha mẹ hay vội đưa ra và những dấu hiệu cho thấy nên đưa con đi khám chuyên khoa.

Chuẩn bị cho con ở nhà trước buổi học thử

Một buổi học thử phản ánh đúng hơn khi con đến nơi trong trạng thái bình thường của mình. Vài việc nhỏ giúp điều đó:

  1. Chọn giờ con tỉnh táo. Đừng nhận khung giờ sát giờ ngủ trưa hay ngay sau một chuyến xe dài. Nếu trung tâm chỉ còn giờ ấy, nói rõ với cô để cô hiểu khi con mệt.
  2. Cho con ăn nhẹ trước khi đi. Trẻ đói thì khó hợp tác với bất kỳ ai. Mang theo nước và một món ăn vặt quen thuộc, hỏi cô trước khi cho con ăn trong phòng.
  3. Mang một hai món đồ con thích. Một chiếc xe nhỏ, một con thú bông, một quyển sách tranh có hình khối màu sắc đơn giản. Cô có thể dùng chúng để bắt đầu làm quen.
  4. Ghi sẵn vài dòng về con. Con thích gì, sợ gì, dấu hiệu nào cho thấy con sắp cáu, con gọi cha mẹ bằng gì, con dùng cử chỉ gì để xin. Đưa cô tờ giấy này trước buổi học.
  5. Nói với con bằng câu ngắn. Với trẻ nhỏ, một câu như "Mình đi chơi với cô, rồi mẹ đón về" nói nhiều lần trên đường là đủ. Không cần giải thích dài.

Một điều không cần làm: đừng tập trước cho con những việc bạn đoán cô sẽ hỏi. Buổi học thử cần thấy con như con vốn là, không phải phiên bản đã được luyện.

Mười phút đầu: cô làm quen với con như thế nào

Những phút đầu nói nhiều về tay nghề của người dạy. Một cô có kinh nghiệm thường không lao ngay vào yêu cầu con ngồi xuống làm bài. Cô quan sát con đi quanh phòng, để con chạm vào đồ vật, rồi đến gần bằng cách tham gia vào đúng cái con đang chơi: con đẩy xe, cô cũng đẩy một chiếc xe bên cạnh; con xếp khối, cô đặt thêm một khối và chờ.

Để ý cô có hạ người xuống ngang tầm mắt con không, có nói chậm và ít chữ không, có chờ con phản ứng trước khi nói tiếp không. Cô gọi tên con thế nào, có hỏi bạn tên ở nhà của con không. Những chi tiết nhỏ ấy cho thấy cô đặt con vào trung tâm của buổi học, chứ không đặt bài tập vào trung tâm.

Nếu con lùi lại, quay đi hoặc chạy về phía bạn, xem cô phản ứng ra sao. Cô bình tĩnh lùi một chút, tiếp tục chơi một mình gần đó cho con tò mò là dấu hiệu tốt. Cô kéo tay con lại bàn ngay từ phút thứ ba thì nên ghi lại để hỏi.

Trong lúc ấy, bạn ngồi ở đâu cũng quan trọng. Thường cô sẽ mời bạn ngồi ở góc phòng, im lặng, không nhắc con. Nhiều cha mẹ sốt ruột, buột miệng "Con chào cô đi" hay "Con làm như cô bảo đi". Cố nhịn những câu ấy. Con cần được để yên để cô thấy con thật, và bạn cần được để yên để quan sát.

Giữa buổi: cô đặt yêu cầu và đáp lại con ra sao

Yêu cầu vừa sức. Sau khi đã có chút kết nối, cô sẽ thử vài việc để xem con đang ở đâu: bắt chước một động tác, chỉ vào tranh, đưa đồ vật theo lời gọi, lắng nghe một âm thanh. Một cô tốt chọn yêu cầu con làm được một phần, rồi tăng dần, chứ không đưa ra liên tiếp những việc con thất bại.

Đáp lại mọi cố gắng giao tiếp. Con nhìn cô một giây, con với tay, con phát ra một âm thanh: cô có nhận ra và đáp lại không. Với trẻ chậm nói hay trẻ trên phổ tự kỷ, những tín hiệu nhỏ ấy là chỗ bắt đầu, và người dạy giỏi không bỏ qua chúng.

Nghỉ đúng lúc. Trẻ nhỏ không ngồi một chỗ được lâu. Quan sát xem cô có xen những quãng vận động, những lúc cho con tự chơi, hay giữ con ở bàn suốt buổi.

Cách khen. Lời khen cụ thể và đúng lúc, như "Con đưa cô quả bóng rồi, giỏi quá", có tác dụng hơn một tràng "giỏi lắm" lặp đi lặp lại không gắn với việc gì.

Ghi chép. Cô có ghi lại vài điều trong lúc con chơi không. Một buổi học thử không ghi chép gì thì khó có phần trao đổi cuối buổi có giá trị.

Cách cô dùng đồ chơi. Đồ chơi là phương tiện, không phải phần thưởng duy nhất. Cô có biết cầm món con thích lên, dừng lại một chút để chờ con nhìn hoặc với tay, rồi mới đưa không. Những khoảng chờ ngắn như thế là chỗ tạo ra cơ hội giao tiếp cho con, và bạn có thể học ngay để làm ở nhà.

Lúc con khóc hoặc muốn bỏ chạy khỏi phòng

Rất nhiều trẻ khóc trong buổi đầu ở nơi lạ, với người lạ. Chuyện con khóc không nói lên trung tâm tốt hay xấu. Điều đáng nhìn là người lớn làm gì lúc ấy. Một cô có nghề thường giảm yêu cầu, hạ giọng, cho con một chỗ yên hơn, đưa đồ quen thuộc, và cho con thời gian. Cô có thể quay sang hỏi bạn: "Ở nhà khi con khóc thế này, bố mẹ thường làm gì để con dịu?" Câu hỏi ấy là dấu hiệu tốt.

Điều không nên thấy: giữ chặt trẻ lâu để bắt ngồi yên, quát hoặc doạ, bỏ mặc trẻ khóc một mình trong phòng, hay nói với bạn rằng phải để con khóc cho quen rồi đuổi bạn ra ngoài khi con đang hoảng. Những tuần sau, việc cha mẹ ngồi ngoài có thể hợp lý; nhưng trong buổi học thử, bạn cần được thấy.

Nếu con khóc quá nhiều đến mức buổi thử không diễn ra được, đề nghị hẹn thêm một buổi ngắn hơn, có bạn ngồi trong phòng. Một nơi coi trọng trẻ sẽ đồng ý, vì họ cũng cần thấy con khi con bình tĩnh mới đánh giá được.

Cuối buổi: cô nên kể lại với bạn những gì

Phần trao đổi cuối buổi là chỗ bạn biết cô đã thấy gì ở con. Một phần trao đổi có giá trị thường gồm ba điều: những gì con làm được hoặc làm được với chút hỗ trợ, những gì con còn khó, và cô định bắt đầu từ đâu nếu con học ở đây. Ví dụ: "Con nhìn cô khi cô dừng trò chơi giữa chừng, đó là điểm tốt để bắt đầu. Con chưa chỉ tay để xin, nên mục tiêu đầu có thể là chỉ tay khi muốn thêm."

Hãy hỏi lại những điều bạn thấy mà chưa hiểu: "Lúc con ném khối đi, cô làm thế là vì sao?" Cô giải thích được cách mình làm và lý do là dấu hiệu của người làm việc có suy nghĩ, không làm theo thói quen.

Cảnh giác với phần trao đổi chỉ gồm những câu khen chung, hoặc ngược lại chỉ toàn nhận xét tiêu cực kèm lời khuyên đăng ký gói dài ngày nhất. Một buổi học thử không đủ để ai biết con sẽ tiến bộ đến đâu; người nói chắc chắn về điều ấy là người đang bán hàng.

Đọc buổi học thử cho đúng: những kết luận nên tránh

Cha mẹ hay rút ra kết luận nhanh sau một buổi. Vài kết luận phổ biến và vì sao chưa nên tin ngay:

  • "Con khóc cả buổi, chắc con không hợp nơi này." Con có thể chỉ chưa quen. Nhìn cách người lớn phản ứng với tiếng khóc quan trọng hơn chính tiếng khóc.
  • "Con ngồi ngoan cả buổi, cô giỏi quá." Ngoan có thể vì con đang sợ, hoặc vì yêu cầu quá dễ. Hỏi cô thấy gì ở con để biết buổi ấy có đánh giá được gì không.
  • "Cô trẻ quá, chắc ít kinh nghiệm." Tuổi không nói lên tay nghề. Hỏi cô được ai hướng dẫn, ai giám sát.
  • "Cô nói con tiến bộ nhanh lắm." Sau một buổi chưa ai biết được. Lời ấy dễ nghe nhưng không phải thông tin.
  • "Con thích cô, vậy là đủ." Con thích cô là điều quý, nhưng vẫn cần kế hoạch, ghi chép và sự tham gia của bạn.

Nếu còn phân vân giữa hai nơi, học thử ở cả hai rồi so phần trao đổi cuối buổi, thường sẽ thấy khác biệt rõ. Về đến nhà, ghi lại ngay ba điều bạn nhớ nhất về cách cô làm với con, trước khi những ấn tượng chung chung lấn át chi tiết.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa

Buổi học thử là lần đầu một người làm chuyên môn quan sát con lâu như vậy, nên đôi khi họ nhận ra điều đáng khám thêm. Đặt lịch với bác sĩ nhi phát triển, chuyên khoa tâm bệnh nhi, hoặc khoa tai mũi họng để đo thính lực, nếu:

  • Cô để ý con không quay về phía âm thanh, hoặc chỉ phản ứng với tiếng rất to.
  • Con có những lúc nhìn đờ, không đáp lời gọi trong vài giây, rồi chơi tiếp như không có gì.
  • Con đi lại vụng về rõ, hay ngã, hoặc dùng một bên tay nhiều hơn hẳn bên kia.
  • Con mất những kỹ năng đã có trong vài tháng gần đây.
  • Con tự làm đau mình thường xuyên, như đập đầu, cắn tay, khi khó chịu.

Đề nghị cô ghi lại điều cô thấy bằng vài dòng để bạn mang theo đi khám. Thông tin từ người quan sát con trong hoàn cảnh khác giúp bác sĩ nhìn toàn diện hơn. Nếu điều cô thấy xảy ra nhiều lần trong ngày, hoặc con đột ngột yếu một bên người, lả đi, khó thở, thì không chờ lịch hẹn mà đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay.

Câu hỏi thường gặp

Buổi học thử can thiệp thường kéo dài bao lâu?

Thường từ bốn mươi lăm phút đến một giờ, gồm phần cô làm quen và quan sát con, phần thử vài hoạt động và phần trao đổi với cha mẹ. Có nơi chia thành hai buổi ngắn để con đỡ mệt.

Cha mẹ có nên ngồi trong phòng suốt buổi học thử?

Trong buổi học thử, nên được ngồi trong phòng hoặc xem qua ô kính, camera để thấy cách cô làm việc với con. Những tuần học chính thức sau đó, cô có thể đề nghị bạn ngồi ngoài vài buổi để con quen cô.

Con khóc suốt buổi học thử thì có nên học tiếp ở đó?

Chưa nên quyết định chỉ vì tiếng khóc. Nhìn cách cô phản ứng: bình tĩnh, giảm yêu cầu, cho con chỗ dịu lại là dấu hiệu tốt. Bạn có thể xin thêm một buổi ngắn để thấy con khi con đã quen hơn.

Buổi học thử có tính phí không?

Tuỳ nơi. Có nơi miễn phí, có nơi thu phí ngang một buổi học thường hoặc gộp vào buổi đánh giá đầu vào. Hỏi trước mức phí và hỏi bạn có nhận được vài dòng nhận xét mang về không.

Sau buổi học thử, cô có biết con có tự kỷ hay không?

Không. Giáo viên can thiệp không chẩn đoán; việc ấy thuộc về bác sĩ chuyên khoa sau khi khám và đánh giá đầy đủ. Cô chỉ mô tả những gì quan sát được để lập kế hoạch học, và có thể khuyên bạn đi khám thêm.

Có nên học thử ở nhiều nơi trước khi chọn?

Học thử ở hai nơi là hợp lý nếu bạn đang phân vân, vì so phần trao đổi cuối buổi sẽ thấy rõ khác biệt. Học thử quá nhiều nơi liên tiếp dễ khiến con mệt và bối rối vì gặp quá nhiều người lạ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138